* ( 1081 - وفات مرحوم شيخ احمد دجيلى ، ره ) *
دجيلى نسبت است به دجيل و آن به صيغه تصغير نام يكى از أنهار اربعهء عراق است كه دجيل و دجله و فرات و سرات باشد ، و مقصود در اين نسبت قريه ( يا شهرى ) است ميان سامره و بغداد . و خانوادهء دجيلى طايفهء مهمى از طوايف عرباند از قبيلهء خزرج كه منسوباند به خزرج 33 الاكبر بن حارثة بن ثعلبة العنقاء بن عمرو مزيقيا كه در ( 1214 ش . . . ) گذشت « 1 » . و اين طايفه همواره در قريهء دجيل مىنشينند و يكى از معاريف آنها شيخ حسين دجيلى است .
و شيخ احمد صاحب اين عنوان فرزند شيخ عبد اللّه بن شيخ احمد و خود از شيوخ ادب و اهل علم و فضل بوده ، و در نزد شيخ على و شيخ حسن فرزندان شيخ جعفر - كه در ( 1253 ج 4 ش 809 ) و ( 1201 ج 1 ش 68 ) گذشتند - درس خوانده تا از وجوه تلامذهء شيخ على گرديد و در مسائل مشكله بوى رجوع مىشد . و چندين نفر در نزد او درس خواندند :
اول شيخ محمد رضا بن شيخ موسى نجفى كه در ( 1297 ) بيايد . دويم پسر عمش حاجى شيخ مهدى بن شيخ على كه در ( 1289 ) بيايد .
و در « اعيان الشيعة . جزء 9 جلد 10 » نوشته كه گويند « ديوانى در اشعار » دارد و سپس اين مقطوعه را كه بيكى از دوستان خود نوشته از او نقل كرده :
يا معرضا عنى سلبت رقادى * و تركتنى جسدا به غير فؤاد
و تركت جفنى لا يمل من اليكا * و السقم أخفانى عن العواد
هامش
( 1 ) آنچه در صفحات 483 كه آغاز سال ( 1214 ) است تا 539 كه آخر آن است جستجو كردم نام اين خزرج الاكبر به نظر نرسيد ، بلكه در ( ص 490 ) خزرج مطلق ديده شد به شماره ( 35 ) . يادداشت مؤلف .