* ( 962 - تولد مرحوم اديب پيشاورى ، ره ) *
پيشاور شهرى است در هند « 1 » . و مرحوم اديب نامش سيد احمد و فرزند سيد شهاب الدّين - مدعو به سيد شاه بابا - ابن سيد عبد الرزاق رضوى ( رضى اللّه عنه ) است ، از سلسلهء ساداتى كه آنها را اجاق مىخوانند و همواره در اراضى سرحدى بين پيشاور و افغانستان بسر مىبرده و اغلب صاحب زهد و تقوى بوده و مردمان را بدانها ارادت و از بواطن فيض مواطنشان كسب فيوضات مىنمودهاند ، و نسبتشان در سير و سلوك بشيخ شهاب الدّين سهروردى مىرسيده .
و مرحوم اديب از اجلهء حكما و فلاسفهء اين عصر بود ، و در ادبيات و نظم شعر با اساتيد آنها برابرى بلكه برترى مىنمود . و او در اين سال در پيشاور متولد شده چنانكه در « نامهء سخنوران : 23 » فرموده ، و در « تاريخ سرتيپ » در سنه 1265 و در « گاهنامه 1310 » در حدود 1255 نوشتهاند ، و چون ما براى هيچيك مرجحى در خارج نيافتيم قول « نامهء سخنوران » را كه ميان آن دو است اختيار كرديم .
و مرحوم ميرزا على عبد الرسولى شاگرد وى در مقدمهء ديوان او شرحى جامع و مفيد در احوال او نوشته و تعريف بليغى از جامعيت او در علوم معقول و منقول و ادبيات عربى و فارسى و قدرت سخن و قوت حافظه و حسن سليقه و اخلاق فاضله و ملكات ملكوتيهء وى نموده ، و در اين موارد گفتار خود را خالى از هرگونه اطراء و افراط و مبالغه و اغراق دانسته و جاى آن را هم داشته ، و خلاصهء آنچه از آن برمىآيد آنكه :
وى در حدود ( 1260 ) متولد شده و پس از تحصيل علوم مقدماتى و اشتغال بعلوم ادبيه روزى در بازار پيشاور درويشى را ديد كه قصه صلح حديبيه را از « مثنوى مولوى » بآهنگى
هامش
( 1 ) پيشاور ( بضم واو ) آخرين شهر مهم سرحدى پنجاب بافغانستان است ، چنان كه از كتاب مستطاب « شبهاى پيشاور » مستفاد مىشود . م .