تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 1545

مساهمون:

ص١٥٤٥
ميرزا حبيب اللّه خان از رجال سياسى و دولتى و معروف دورهء ناصرى و حكومت ظل - السلطان در اصفهان بوده ، و شرح‌حالش در چندجا به نظر رسيده ؛ هم چون « تاريخ اصفهان » شيخ جابرى ( ص 151 ) و كتاب « گذارش زندگانى شيخ جابرى » مذكور ، و آنچه از آنها برمىآيد اينكه : وى در اين سال متولد شده ، و در نزد عمش ميرزا على اكبر تربيت يافته ، و در 1290 به خدمت پيش‌كاران اصفهان شتافته . و در سنه 1291 خود پيشكار آن شهر و بدستگاه ظل السلطان درآمده و بوفور كفايت و حسن سياست و دورانديشى و ذكاوت ؛ امور بلاد تحت حكومت او را اداره مىنموده ، و چندين سال بمنزلهء نفس نفيس ظل السلطان بوده ، و در سنه 1303 كه مشير الملك فارسى وفات كرد - چنان كه در « آگهى شهان از كار جهان 3 : 77 » نوشته - لقب او را به صاحب عنوان دادند ، تا در رجب سنه 1308 منفور و مغضوب وى گرديده و حكم بحبسش صادر ( و جزاى ظلم‌هائى كه - بموجب مسموعات خودمان - برعاياى بيچاره در آن دوره نموده يافته ) و پانصد هزار تومان زر نقد آن زمان با ملك و دكان از او مأخوذ ، و در شب دوشنبه هفدهم ماه جمادى الاخرى سنه 1309 هزار و سيصد و نه - مطابق 28 جدى ماه برجى - محموما يا مسموما چنان كه در « گذارش زندگانى شيخ جابرى » نوشته وفات كرد . و آقاى همائى در « تاريخ اصفهان » خود نوشته و هم از وى مسموع افتاد كه وى بواسطهء قهوهء زهرناكى كه روز جلو آن ظل السلطان بوى و ميرزا محمد حسن شيخ الاسلام و ميرزا على خزينه خورانيده هر سه در يك شب ( شب مذكور ) وفات كردند ، انتهى . و شيخ الاسلام مذكور در ( 1309 ) بيايد . و به‌هرحال ، چندين نفر پسر - چنان‌كه در ( ص 13 ) گذارش مذكور نوشته - از وى باز ماندند كه يكى از آن‌ها ميرزا اسد اللّه خان وثيق الملك بود كه در 1283 متولد شده و در 1335 وفات نمود ؛ و براى هريك از آن‌ها در صفحهء مذكوره اولاد و احفادى نوشته . و در اينجا ما بايد بگوئيم كه چندين نفر از رجال دورهء ناصرى و ما بعدها لقب ( مشير الملك ) داشته‌اند : اول ميرزا محمد على فرزند ميرزا ابراهيم شيرازى كه در « فارسنامه ، گفتار 2 : 98 » در ضمن اعيان محله سنگ سياه شيراز فرمايد : در سنه 1177 متولد شده ، و در