« عمدة الطالب : 359 » فرمايد : وى سيصد و شصت و چهار فرزند داشته ؛ و فتحعلى شاه را آنفا مىنويسيم كه دويست و شصت تن فرزند داشته .
و بههرحال ، فتحعلى شاه در خوشگذرانى و عياشى و فراهم كردن موجبات مشتهيات نفسانى و لذايذ جسمانى و ترتيب مأكول و ملبوس و منكوح و اثاثيه زندگانى نظيرى براى او نيافتهايم ، و در احترام علما و حفظ قوانين و آداب شرعيه و تقيد بأمور دينيه اهتمامى تمام داشته ، و شعر هم مىگفته و از كبر و نخوتى كه داشته تخلص خاقان مىنموده چنانكه در « الذريعة 9 : 1254 » فرموده ، ليكن آنجا طورى سخن آورده كه مىشود اين كبر و نخوت داشتن را به پسر و پدر هر دو منصرف نمود .
و فتحعلى شاه كتابى در تفضيل حضرت قائم مهدى ( عجل اللّه فرجه ) بر سائر ائمه ( عليهم السلام ) تأليف كرده كه شيخ احمد احسائى كتابى در رد آن نوشته ، چنان كه در « الذريعة 4 : ش 1570 » فرموده .
و همانا او بعد از گذشتن دو ساعت و نيم از شب پنجشنبه هيجدهم ماه شوال المكرم سنه هزار و صد و هشتاد و پنج - مطابق ( . . . ) دلو ماه برجى سال 1150 شمسى - متولد شده ، و چون بنام جد اعلاى خود فتحعلى خان ناميده شده بود وى را بابا خان مىگفتند ، و بعد از قتل عمش آقا محمد خان بسلطنت ايران نائل گرديد ، و در عيد فطر سال 1212 كه مطابق اول حمل ماه برجى و عيد نوروز بود - چنان كه در « فارسنامه » است و ما هم در جلد دويم نوشتيم - رسما بتخت سلطنت جلوس نمود .
و شرح احوال وى پيش از سلطنت و در ايام آن در كتب عديده تواريخ آن خانواده بتفصيل و اجمال به نظر رسيده كه اينجا آوردنش موردى ندارد .
و بالاخره بعد از مدت شصت و چهار سال و هشت ماه قمرى و يك روز و هيجده ساعت و نيم عمر ، و 39 سال و 5 ماه و 28 روز سلطنت ؛ در سه ساعت پيش از غروب آفتاب روز پنجشنبه نوزدهم ماه جمادى الآخرهء اين سال - مطابق ( . . . ) ميزان ماه برجى - در عمارت هفت دست اصفهان وفات كرد ، و نعش او را حمل بقم نموده و در 5 شنبه 4 رجب در مقبرهئى
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 1352
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
ص١٣٥٢