تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 486

مساهمون:

ص٤٨٦
بطن خير النساء خانم دختر مرتضى قلى خان عم فتحعلى شاه متولد شده ، و اين تعيين روز و ماه و هفته منافى است با آنكه ما در عنوان سابق در تولد محمود ميرزا نوشتيم كه دوازدهم صفر اين سال دوشنبه بوده ، و هر دو بدين‌طور در « تاريخ قاجاريه » و « منتظم ناصرى ، ج 3 » نوشته و البتّه يكى از آنها اشتباه است . و به‌هرحال ، حيدر قلى ميرزا ، چنان‌كه در « مجمع الفصحا 1 : 25 » فرموده روزگارى به تحصيل علوم ضروريه پرداخته و از كمالات متداوله بحظى موفور رسيد و سال‌ها به حكم پدر در عراق و گلپايگان ايالت داشت و بجاه و جلال و جود و جمال معروف بود ، و پس از وفات وى بطهران آمده و در دستگاه محمد شاه بتنعم پرداخت ، و ديوانى از اشعار خود مرتب ساخت . آن‌گاه اشعارى از او آورده كه بعضى از آن‌ها اين است :
بازم بسوى ابرويت اى دوست نماز است * با گيسوى مشگين توام نوبت راز است گفتم كه شب وصل كنم شكوه برت ، ليك * شب كوته و افسانه هجر تو دراز است سازم از خون دل و ديده جهان را گلزار * از گل روى تو تا در دل من خارى هست مرغ دلم دريغ كه از جور روزگار * يكدم امان نيافت كه سر زير پر كند امشب اندر دست غير آن طرف دامان است و بس * بعد از اين دست من و چاك گريبان است و بس
و همانا خاور كه تخلص صاحب عنوان است تخلص چند نفر ديگر از شعراء نيز مىباشد : اول خاور آذربايجانى كه وى محمود خان دنبلى است . دوم خاور تبريزى كوزه كنانى كه نامش ميرزا معصوم بوده ، و اين هر دو در « مجمع الفصحا » نوشته . و اين خاور صاحب عنوان تذكره‌اى در احوال شعراء تأليف كرده كه در « مجمع الفصحاء ، ج 1 » در ديباچه آن را بعنوان مجموعه ذكر كرده و از مآخذ كتاب قرار داده ، و هم او را فرزندانى چند ذكورا و اناثا بهم رسيده است .