* ( 28 - وفات شيخ أحمد رسمى اقريطشى ) *
رسمى ، منسوب است بر سمو كه نام ديگرى است براى جزيرهء اقريطش .
و شيخ أحمد فرزند ابراهيم بن أحمد و كنيهاش أبو الكمال و از أهل علم و ادب و فضل و كمال بوده ، و بطورىكه در كتاب « لغتنامهء دهخدا 3 : 1101 » نوشته در سنهء هزار و صد و شش مطابق ( 1073 يا 1074 ) شمسى در جزيرهء اقريطش متولد شده ، و هم آنجا مقدمات علوم عربيه را ياد گرفت ، و در سنهء 1147 باسلامبول رفت و فقه و منطق را آنجا خواند ، و معلومات ادبيه خود را تكميل كرد ، و در انشاء و ترسل و حفظ وقايع و أشعار و حسن خط بر همگان تفوق يافت ، و در مشاغل دولتى درآمد ، و در أمور جنگى كه ميانهء سلطان مصطفى خان و روسيه واقع شد حاضر بود و مناصب مهمه داشت ، و در آخر عمر چشمش ضعيف گشت ، و او را تأليفات چندى است ، اول : كتاب « حديقة الرؤساء » در تراجم رؤساء كتاب دولت عثمانى . دويم : كتاب « الخميلة الكبرى » در تراجم خواص و مقربان آن دولت . و آخر پس از مدت نود و يك سال قمرى عمر در اين سال وفات كرد انتهى . و « خميله » كه نام كتاب او است بخاء معجمه بر وزن سفينه بمعنى درخت پربرگ و بار است ، و پوشيده نباشد كه در « لغتنامه » تاريخ وفات صاحب عنوان را بأرقام هندى در سنه 1097 نوشته ، و آن اشتباه است ، زيراكه اولا تولد وى را چنان كه گفتيم در سنة هزار و صد و شش و رفتنش را باسلامبول در سنهء 1147 ذكر كرده ، و اگرچه آنها هم أرقام هندى است نشايد گفت آنها غلط و اين درست است ، و علاوه بر آن سلطان مصطفى خان كه در اين جنگ طرف با روسيه بوده ، همانا سلطان مصطفى خان سيم بوده كه در سنه 1171 جلوس نموده ، و در سنه 1182 روسيه بعثمانى اعلان جنگ داده ، و جنگ در كار بود تا در سنه 1188 صلح واقع شد ، و در « لغتنامه همين جلد : 1429 » عنوانى ديگر براى احمد رسمى آورده كه ظاهرا آنها را دو نفر دانسته و تولد او را در سنه 1133 و وفاتش را در سنه 1203 ذكر كرده ، و شرح مختصرى از وى نوشته ، كه به نظر ما هر دو يكى هستند و آنجا اشتباه شده ، و بدين جهت ما در آن سال عنوانى براى او نمىآوريم ، و همين اندازه گوئيم كه : تأليفاتى كه آنجا نوشته و اينجا نيست ، يكى :
« تاريخ جنگهاى روس و عثمانى » ، و ديگر « سياحتنامه » و سفرهاى خودش است كه