859 / 4 و از سرايت جمع كه جامع بين چهار در چهار مظاهر و عوالم است شانزده مرتبه - به واسطهء ضرب چهار در چهار - حاصل آمد .
860 / 4 و چون فرديّت شرط در درستى نتيجهگيرى و تمام بودن صورتش مىباشد ؛ حقايق اسمائى اصلى كه در تعين دوم مفصل بودند ؛ در صور مراتب نفوس خود غايب و پنهان گشتند تا فرديّت در تمام صور حصول پيدا كند ، گويى كه در تعين دوم حصول پيدا نكرده و سارى در وجود نبوده ، پس از شانزده دوازده باقى مىماند ، گويى كه حكم اينها سارى در وجود است ، لذا در عرش محيط صورت آنها مقدّر گشت ، و آنها دوازده برجاند كه تقسيم معقولى است و امروز آن را چهار فرشته حمل مىكنند و حقايق چهارگانهء اسمائى الهى مذكور به اينان ( فرشتگان چهارگانه حاملان عرش ) مىنگرد و آثار آن حقايق با اين نگريستن ؛ در حاملان - البته در آنكه محل آن آثار است - نفوذ پيدا مىكند .
861 / 4 پس راز شانزده كه حكمش در وجود سارى است و از بيشتر مداركى كه از ادراك حقايق پوشيده و محجوباند - به ويژه حقايق الهى - پنهان است آشكار شد ، لذا مىپندارند كه آنچه عرش آن را فرا گرفته و حاوى است تمام اشياء نمىباشد ، ولى وقتى كه جايگاه تجسّد يافتن معانى مجرّد در قالبهاى متناسب خود پديدار گردد ؛ يعنى عالم مثالى كه در آن حشر و ديگر مواعيد نبوت است ، و حقايق اسمائى الهى كه حامل حاملان ( عرش ) اند مانند ارواح و مظاهرشان صورت پيدا كنند ، در آن روز راز عرش فراگير و حكم عام كامل آن ، و حاملان هشتگانهاش كه به واسطهء آنان آثار آنها ( حقايق اسمائى ) نفوذ پيدا مىكند آشكار مىشود و سرّ ( هشت ) ترا بر مرتبهء خالق آنها كه در موجودات و تمام عوالم حكمران است آگاهى مىبخشد ، چون وقتى روشن شد كه عرش به سبب اين حيثيّت - از نسبت عمومىاش به آنچه حاوى آن است - حكمران مىباشد ، پس خالق او به طريق اولى ( به اين حكمرانى سزاوارتر است ) بزرگ است خداوند يكتا پروردگار جهانيان .
862 / 4 اما حاملان چهارگانه امروز عرش : پيش از اين گفته شد كه شيخ اكبر رضى الله عنه گفت : يكى بر صورت اسرافيل است و دومى بر صورت ميكائيل و سومى بر صورت جبرائيل و چهارمى بر صورت رضوان ، و اينها صور مقامات آنان است نه نشآتشان ، و در
مصباح الأنس ( پيوند استدلال و شهود در كشف اسرار وجود صدرالدين قونوى ) ( فارسى ) — صفحة 565
مساهمون: محمد بن حمزة الفناري ( ابن الفناري )
ص٥٦٥