اى اهل ايمان ! قصاص بر شما نوشته شد « 1 » . . .
3 -
أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا . . .
خداوند بيع را حلال و ربا را حرام كرده است « 2 » . . .
اينها و ديگر احكامى كه خداوند متناسب با فطرت انسانى انسان براى او مقرر فرموده ، در هيچ يك از شرايع آسمانى تغيير نمىكنند . اين احكام در تعبير قرآن به لفظ : وصى ، يوصيكم ، وصيّة و كتب آمده است .
اما آنچه را كه خداوند براى برخى مردم ، متناسب با شرايط خاص آنان مقرر فرموده ، مدت آنها نيز ، با از بين رفتن آن شرايط به سر مىرسد . مانند احكامى كه در گذشته راجع به بنى اسرائيل آورديم و متناسب با شرايط خاص آنان بود ، و يا آنچه كه خداوند براى مهاجرين با پيامبر از مكه مقرر فرمود ، و ارث بردن از راه برادرخواندگى با انصار مدينه در ابتداى هجرت را به رسميت شناخت ، سپس مدت آن بعد از فتح مكه به سر آمد و اين حكم منسوخ گرديد و خداوند در آيات 72 - 75 سوره انفال از آن خبر داده و فرموده :
« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا »
آنان كه ايمان آوردند و - از مكه - هجرت كردند .
« وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا »
و آنان كه پناه دادند و يارى كردند . يعنى انصار پيامبر در مدينه .
« أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
اين گروه ، بعضىشان اولياى بعض ديگرند ، يعنى ولايت ارث و يارى كردن دارند .
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يُهاجِرُوا ما لَكُمْ مِنْ وَلايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهاجِرُوا . . .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
آنان كه ايمان آوردند و هجرت نكردند ، هيچ گونه ولايت و تعهدى در برابر آنان نداريد تا هجرت كنند . . . و آنان كه كافر شدند برخىشان ولىّ برخى ديگرند . . .
خداوند ، سپس نسخ اين حكم را اين گونه بيان مىدارد :
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ
.
و خويشاوندان ، در كتاب خدا ، نسبت به يكديگر سزاوارترند .
هامش
( 1 ) - بقره / 178 .
( 2 ) - بقره / 275 .