وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً .
و هنگامى كه پروردگارت به فرشتگان فرمود : من در روى زمين خليفه قرار مىدهم . « 1 »
شرح كلمات
1 - اغويتنى ، و لاغوينّهم ، و الغاوين :
غوى : گمراه شد ، غاوى : كسى كه غرق در گمراهى است . شيطان لعين از آن رو به خدا مىگويد : اغويتنى : گمراهم كردى ، كه خداوند پيش از آن لعنتش كرده و فرموده بود :
إِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلى يَوْمِ الدِّينِ
دورى از رحمت حق تا روز قيامت بر تو باد ، و اين دورى از رحمت خدا ، كيفر نافرمانى و تن زدن او از سجده براى آدم عليه السّلام بود ، چنان كه در سوره بقره فرموده :
يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَ يَهْدِي بِهِ كَثِيراً وَ ما يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِينَ
خداوند جمع زيادى را با آن گمراه ، و گروه بسيارى را هدايت مىكند ؛ ولى تنها فاسقان را با آن گمراه مىسازد ! « 2 »
2 - لازيّننّ لهم : رفتار زشت آنان را نيكو جلوه مىدهم ، چنان كه خداى سبحان فرموده :
زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ
شيطان رفتار آنان را در نظرشان زينت داده است . « 3 » و فرموده :
زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ
زشتىهاى اعمالشان براى آنان زيبا شده است . « 4 »
3 - مخلصين : پاكان ، كسانى كه خداوند آنان را - پس از آنكه خود را وقف خدا كرده و در جانشان محلّى براى غير خدا نيست - براى خود برگزيده است .
4 - ابتلى : امتحان كرد ، با خير و شر و رفاه و سختى ، آزمود .
5 - بكلمات : مقصود از كلمات در اينجا حوادثى است كه خداوند ابراهيم عليه السّلام را با آنها امتحان كرد ، مانند : مبتلا شدنش به ستارهپرستان و بتپرستان ، و سوزانيده شدن با آتش ، و
هامش
( 1 ) - بقره / 30
( 2 ) - بقره / 26
( 3 ) - انفال / 48 ، نحل / 24 ، عنكبوت / 37
( 4 ) - توبه / 37