بمعنى فرو رفتن شيء و احاطه شيء بر شيء در فساد و ضلالت و ذلت خفت و معصيت و طغيان و مضرات است چنانچه در آيات شريفه قرآن اشاره به اين معنى دارد مثل :
سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً
مدثر آيهء 17 ، و مثل :
لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ وَ لا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ
- الى قوله تعالى -
وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ
. . . الآيه يونس آيهء 26 و 27 . و غير اينها از آيات .
و نحوهء ثانيه كه : مفسرين گفتند كه : راجع بعبدهء جن است كه در مهالك و مضار پناه ميبردند بآلهه خود از جن كه در هر مهلكه ميگفت : أعوذ بعزيز هذا الوادى يعنى برئيس اين وادى و اين مكان از شر هر ذى شرى به خيال اينكه او اين را پناه ميدهد و دفع شر از او مىكند و اين باعث زيادتى كفر و شرك و ضلالت و اثم و معاصى آنها ميشد .
اقول : جمع بين تفسيرين هم ممكن است و اللَّه العالم .
[ سوره الجن ( 72 ) : آيه 7 ]
وَ أَنَّهُمْ ظَنُّوا كَما ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ أَحَداً ( 7 )
و اين كه آن رجال از جن گمان كردند همين نحو كه شماها گمان كردهايد اينكه هرگز خداى متعال مبعوث نميفرمايد احدى را .
اين آيهء شريفه سه نحوه تفسير شده يكى اينكه : مؤمنين جن بكفار جن ميگويند كه : كفار انس مثل شما كفار جن گمان كردند كه خداى متعال هرگز پيغمبرى مبعوث نميكند چنانچه در بسيارى از آيات قرآن دارد كه كفار بانبياء ميگفتند كه : شما هم يك بشرى هستيد مثل ما :
وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
.
نحوهء ثانيه اينكه : مراد بعث قيامت باشد كه انكار معاد به كلى چنانچه اين هم مقالهء بسيارى از كفار بوده در آيات قرآنى كه :
مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ
.
نحوهء ثالثه اينكه : فرمايش الهى است بكفار انس كه كفار جن مثل شما منكر بعثت هستند بهر دو معنى بعث رسل و بعث قيامت .
اقول : آنچه به نظر نزديك آيد بمناسبت آيهء قبل اينكه : كهنه انس كه پناه ميبردند به آن رجال جن و از آنها اخذ ميكردند كه استراق سمع ميكردند اين كهنه مثل آن طايفهء جن كه استراق سمع ميكردند انكار بعث ميكردند بهر دو معنى بعث رسل