اگر فرداى قيامت خداوند تمام اهل محشر را بهشت برد بترسد كه او را بجهنم برند و اگر تمام را بجهنم برند اميدوار باشد كه او را تنها ببهشت برند .
[ سوره المعارج ( 70 ) : آيات 15 تا 18 ]
كَلاَّ إِنَّها لَظى ( 15 ) نَزَّاعَةً لِلشَّوى ( 16 ) تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى ( 17 ) وَ جَمَعَ فَأَوْعى ( 18 )
هرگز چنين نيست كه كفار ميگويند محققا آتش جهنم شعلهور است و جدا مىكند اعضاء بدن را از جلد و لحم و محاسن صورت ميخواند كسانى را كه پشت كردند بدين خدا و اعراض كردند و جمع مال كردند پس نگاه داشتند .
كَلَّا
يعنى احدى نيست كه او را نجات دهد از آتش جهنم .
إِنَّها لَظى
گفتند : يكى از اسماء جهنم است يعنى آن آتش جهنم است لكن لظى بمعنى تلظى است كه ميفرمايد :
فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظَّى
ليل آيهء 14 . يعنى آتش زبانه ميكشد و شعله مىزند .
نَزَّاعَةً
نزع بمعنى جدايى است يعنى آتش جهنم جدا كننده است .
لِلشَّوى
بعضى گفتند : مراد گوشت و پوست است از هم جدا ميشوند ، بعضى گفتند : مراد اعصاب و عروق است ، بعضى گفتند : اعضاء صورت است از لبها و چشمها و دماغ . ما مىگوييم : اعضاء بدن تا شامل جميع اينها باشد و اينها پس از جدايى باز بهم پيوست ميكنند زيرا عذاب دائمى است و خلود است چنانچه ميفرمايد :
كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ
نساء آيهء 59 .
تَدْعُوا
ميخواند آن آتش نه به اينكه صدايى و كلامى و قول و گفتارى باشد بلكه شعلهء آتش او را ميربايد و به خود جذب مىكند كرا .
مَنْ أَدْبَرَ
كه پشت كرد بدين و احكام دين و كتب دينيه و رسولان الهيه .
وَ تَوَلَّى
اعراض كرد و اعتنايى ننمود و توجهى نكرد نه بدين و نه بامر آخرت و نه بسعادت و هدايت فقط توجهش به اين بود كه در مقام جمع آورى زخارف دنيوى برآيد .
وَ جَمَعَ
و پس از جمع آورى در مقام حفظ و حراست آنها برآمد كه بخل كرد .