إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ
مراد اهل سماوات و ارض و جبال است زيرا نفس سماوات و ارض و جبال شعور و ادراك ندارند و آنچه به نظر ميرسد و ميتوان حمل اخبار را بر آن كرد مراد از امانت وجود مقدس انبياء و ائمه اطهار هستند اينها امانت الهيه هستند و خلفاء او كه بايد اطاعت آنها را بكنند و آنها را حفظ كنند و اذيت به آنها نكنند و آنها را محترم بدارند و مراد از عرض ولايت هم همين است و الا نفس ولايه عرضه داشته شد بر آسمانها مزين شده به ستارهها به زمين پس زمين قبول كرد مزين شد به حبوب و فواكه و رياحين و هكذا بر آبها اشجار كوهها طيور انعام و جميع مخلوقات چنانچه صريح اخبار است .
و اينكه گفتند اينها شعور و ادراك ندارند خلاف صريح آيات است چنانچه مكرر بيان شده كه اينها شعور و ادراك و تسبيح و تحميد و ذكر و عبادت و سجده و معرفت دارند و اخبار هم فوق حد احصاء است پس مراد اهل ولايت انبياء و ائمه و اولياء حق هستند و اينكه آسمانها و زمين و جبال :
فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها
براى اينست كه از عهده آنها خارج است زيرا اينها در روى زمين با ساير افراد بشر محشورند و بشر هم قواى شهوت و غضب و وهم او زياد است بسا جسارتى به آنها شود و اينها مسئول شوند ولى انسان قبول كرد و عهدهدار شد .
وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ
كه معناى خليفه است و حفظ خليفة اللَّه حتم و لازم است .
إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا
چه اندازه ظلم به انبياء و ائمه كردند و چه اندازه جهالت ورزيدند و خود را مقدم بر آنها دانستند .
و اينكه بعضى گفتند مراد عقل است اينهم درست نيست زيرا ذوى العقول منحصر به انسان نيست ، بارى هذا ما عندنا ، و اللَّه العالم بمراد .
[ سوره الأحزاب ( 33 ) : آيه 73 ]
لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ( 73 )
تا اينكه عذاب كند خدا منافقين و منافقات و مشركين و مشركات را و بپذيرد توبه مؤمنين و مؤمنات را و هست خداوند آمرزنده مهربان . اما عذاب منافقين و مشركين براى اذيت و خيانت