و خلقت او مثل توليد و تناسل طبيعى عادم الشعور نيست زيرا پدر فقط رفتن نزد مادر به اختيار او است كه يكى از اسباب و معدات است ولى ايجاد نطفه در صلب او و استخراج از اعضاء او و استقرار در رحم و تبدلات و تغيرات و خلع و لبس نطفه بعلقه و مضغه و لحم و عظم و صورت و اعضاء و افاضه روح و تنميه و تغذيه و غير اينها تمام بدون اختيار و بدون علم است و خداوند عالم تمام مخلوقات و اشياء را از روى علم و قدرت ايجاد ميفرمايد .
وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
و مراد از شىء ما يشيء وجوده است و بعبارت ديگر ماهيت كه لباس وجود پوشيده باشد و وجودش غير ماهيت او است و اين خاص ممكنات است كه گفتند ( الممكن زوج تركيبى ) و اطلاق شىء بر خداوند غلط است زيرا صرف وجود و محض وجود و بحث وجود است ( الحق ماهيته انيّته اذ مقتضى العروض معلوليته ) و اينكه گفتند ( شىء لا كالاشياء ) نوع عنايت است يعنى وجوديست نه مثل ساير موجودات .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 102 ]
ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ( 102 )
اينست خداوند پروردگار شما نيست الهى مگر او خلقكننده هر چيزيست پس بايد او را بپرستيد و او است بر هر چيزى نگهبان .
ذلِكُمُ اللَّهُ
اين شئون و صفات مذكوره در آيات قبل خصيصه ذات اقدس ربوبى است كه نام نامى و اسم گرامى او اللَّه است كه اسم است از براى ذات مقدسى كه مستجمع جميع كمالات و منزه و مبراء از جميع نقائص و عيوب باشد .
ربّكم مربّى شماها است كه از نيستى صرف ايجاد فرمود در مادة المواد و هر آنى اطوار مختلفه و صور متشتته و البسه متجدده بقامت شما پوشانيد تا بعالم