أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ
جهل دو معنى دارد يكى مقابل علم بمعنى نادانى و يكى مقابل عقل بمعنى حماقت و خريتى كه باب مفصلى در جنود عقل و جهل داريم در كافى و جاهلية در اين مقام بمعنى دوم است و لذا جهل را تعبير بشيطان كردند چون شيطان نادان نبود ولى احمق بود كه سجده بآدم نكرد و تقاضاى بقاء تا قيامت را نمود و روز بروز بر عذاب خود افزود ، و جهل بمعنى اول عدم ملكه است نسبت بعلم ، و بمعنى دوم امر وجودى است و مخلوق است و ضد عقل است ، و نيز حمق غير از جنون است كه آن هم مقابل عقل است و تقابل عدم و ملكه دارد و رافع تكليف است و بالجمله حماقت رأس صفات ذميمه و منشأ ارتكاب اعمال سيئه است و شرك و كفر و فسق و فجور تمام از روى حمق است و همين است معناى حديث منسوب بامير المؤمنين عليه السّلام كه فرمود
( العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان )
عرض كردند پس آنچه در معاويه بود چه بود فرمود نكرى كه منشأ آن حماقت است ، و از اين جمله استفاده مىشود كه هر قانونى و حكمى كه بر خلاف قوانين و احكام الهى است حكم جاهلية است زيرا اگر قانونى يا حكمى بهتر و اصلح بود مسلما او را خداوند جعل ميفرمود
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
اسرى آيه 9 ، لذا ميفرمايد
وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْماً
كه عالم بجميع حكم و مصالح نوعيه و شخصيه است ، عزيز است ، حكيم است ، بصير است .
لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
نه اينكه جعل احكام براى موقنين باشد دون غيرهم بلكه موقنين ميدانند كه احكام و قوانين و كليه افعال الهيه تكوينيه و تشريعيه احسن و اكمل و اتم و اصلح است و هر چه خلاف او است از روى جاهلية است و لكن اهل يقين بسيار بسيار كمند ، در كافى يك باب راجع به اين موضوع از اخبار نقل ميفرمايد بعبارات مختلفه
( و ما من شيئى اعز من اليقين )
( و ما قسم فى الناس شيئى اقل من اليقين )
( فما اوتى الناس اقل من اليقين )
( و لم يقسم بين الناس شيئى اقل