( به غير نفس ) يعنى اگر كسى كسى را كشت اولياء مقتول حق دارند او را قصاص كنند و اين قصاص مثل اين نيست كه تمام ناس را كشته باشد بلكه عكس است
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ
بقره آيه 178 .
أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ
كه مفسدين در روى زمين را هم بايد كشت كه ريشه فساد كنده شود
إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا
الاية مائده آيه 33
فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً
( اشكال ) چرا قتل يك نفس مطابق مىشود با قتل جميع ناس در عقوبت .
جواب - كلمات مفسرين مختلف است و تمامش خالى از اشكال نيست و آنچه به نظر ميآيد و اللَّه العالم اينكه همين نحوى كه امروز تمام افراد بشر اولاد يك نفس كه حضرت آدم ( ع ) هستند ممكن است از هر نفسى اين مقدار نفوس بوجود بيايد و اين نفس مقتول اين قابليت را دارد و قتل او باعث فوت اين نفوس شود و لذا تعبير بكانّما فرمود .
وَ مَنْ أَحْياها
نه بمعنى زنده كردن مرده است او كار خدا است بلكه مراد كسيست كه در معرض هلاكت باشد يا بغرق يا بهدم يا مرض مهلك يا چنگال ظالم و او را نجات دهى مثل اينست كه تمام ناس را نجات داده باشى
فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً
به همان ملاكى كه بيان شد و در اخبار ائمه ( ع ) دارد كه تفسير اعظم اين آيه اينست كه اگر يك نفر را اضلال و گمراه نمود مثل آنست كه تمام مردم را گمراه كرده باشد و اگر يك نفر را هدايت نمود مثل اينست كه تمام را هدايت كرده باشد . و اطلاق احياء بر هدايت و اماته بر ضلالت در قرآن شده
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ
الاية انفال آيه 24 ،
إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ
الاية نمل آيه 80 ، هدايت را باحياء