از طريق كسب و تجارت و نحو اينها چنانچه در سوره جمعه ميفرمايد
فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
« 1 » و روزى و آنچه از راه كسب و تجارت و ساير طرق مشروعه بدست ميآيد به فضل از جانب پروردگار تعبير نموده زيرا آنچه به بندگان از طريق اسباب ميرسد مانند تجارت ، صنعت ، زراعت و امثال اينها در حقيقت از جانب پروردگار است و فيّاض على الاطلاق و مسبب الاسباب ذات اقدس حق تبارك و تعالى است .
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ
افاضة بمعنى كوچ كردن بالاجتماع است يعنى هنگامى كه دسته جمعى از عرفات حركت كرديد ، كه پس از وقوف به عرفات كه ركن اعظم حج است و واجب است بر تمام حجاج كه از اول زوال روز عرفه تا مغرب شرعى در صحراى عرفات وقوف كنند بايد مجتمعا از آنجا براى مشعر حركت نمايند بلكه مستحبّ است نماز مغرب را تأخير انداخته و با نماز عشاء بيك اذان و 2 اقامه بدون فاصله در آنجا بجاى آورند .
و در وجه تسميه اين روز بعرفه و اين مكان به عرفات مفسرين وجوهى ذكر كردهاند كه بعضى آنها از نظر شيعه مردود است مانند اينكه حضرت ابراهيم در اين روز و در اين مكان شناخت كه خواب او راجع به ذبح اسمعيل رحمانى است و برخى ديگر مدرك معتبرى ندارد و بمناسبت معنى لغوى آن ذكر شده است و آنچه به نظر ميرسد و شايد از ميان وجوه بواقع اقرب باشد اينست كه مناسك حج از زمان حضرت ابراهيم و اسمعيل و همچنين در ميان بنى اسمعيل تا ظهور پيغمبر اسلام معمول بوده و از زمان پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم الى الان و تا قيامت معمول خواهد بود و اسامى اين روزها و مواضع ، بمناسبت اعمال و مناسكى است كه در آن روز يا در آن موضع بجا آورده مىشود و چون حاج از اطراف عالم بطور پراكنده
هامش
( 1 ) . سوره جمعه آيه 8