و عليكم بالصبر و الصلاة انّ اللَّه مع الصابرين » .
و مراد از معيت خدا با صابرين ، نصرت و اعانت و توفيق و ارشاد و هدايات خاصه و افاضه خيرات و دفع بليات و انجاح مقاصد و ساير تفضلات اوست كه شامل حال صابرين مىشود و بالاتر از همه اجر و مثوبت اخروى است كه درباره آنها مىفرمايد
إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ
« 1 » .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 154 ]
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ ( 154 )
( و نگوئيد درباره كسانى كه در راه خدا كشته شدهاند مردگانند بلكه آنان زندگانند ولى شما درك نميكنيد
لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
كشته شدن در راه خدا شامل حال كسانى است كه در ميدان حرب در ركاب پيغمبر يا امام يا نائب خاص امام شهيد شده باشند و همچنين شامل مىشود هر كسى را كه در راه اسلام و ترويج دين شهيد گردد و شأن نزول آيه اگر چه شهداء بدر مىباشد ولى مورد مخصص نيست و عموم كشته شدگان در راه خدا مانند ائمه طاهرين عليهم السلام و اصحاب و زرارى آنها و علماء و مؤمنين را شامل ميگردد .
بلكه اين امر يعنى حيات بعد از موت كه عبارت از حيات برزخى است اختصاص شهداء ندارد و آيه هر چند متعرض حال آنها است ولى باصطلاح اثبات شيئى نفى ما عدا نميكند مثلا اگر گفته شود زيد عادل است لازمهاش اين نيست كه عدالت منحصر به او بوده و عادل ديگرى نباشد بلكه ممكن است هزاران عادل ديگر باشند و باصطلاح اهل كلام دلالت بر مفهوم ندارد به اين معنى كه غير زيد عادل نيست .
هامش
( 1 ) . سوره الزمر آيه 13