مىنمايد . مسموميت حاصله از خوردن اين دانه را اصطلاحا
Githagisme
مىنامند . خوشبختانه در اثر حرارت و در جريان پختن مقدار زيادى از سميت آلكالوئيد دانه از بين مىرود ولى بههرحال لازم است كه گندم مخلوط با اين دانهها نباشد . بهترين راه براى اجتناب از اختلاط آنها با گندم اين است كه قبل از برداشت گندم كليه بوتههاى اين گياه با دست از مزرعه كشيده شود ، البته كار پرزحمتى است ولى با كشيدن آنها گندم پاك و بدون ليخنس به دست مىآيد و به علاوه اگر بذر گندم پاك و عارى از اين دانهها باشد در سالهاى آينده مزرعه پاك خواهد بود . اين گياه بومى اروپاست ولى در آسيا در هند و ايران نيز انتشار دارد . در ايران در آذربايجان در كليبر و اهر و در شمال ايران در لوشان در مزارع گندم داماش زياد ديده مىشود .
تركيبات شيميايى
دانههاى اين گياه در انسان و دام مسموميت ايجاد مىنمايد و علايم مسموميت آن تحريك مجراى گوارش و اختلالات عصبى و كاهش قدرت بدن است .
مادهء سمّى آن يك گلىكوزيد سمى از نوع ساپوتوكسين است كه در اثر هيدروليز مادهء سمى ژيتاژين « 1 » از آن به دست مىآيد . علاوه بر مواد سمّى فوق بيش از 50 درصد دانهء گياه را نشاسته تشكيل مىدهد .
خواص - كاربرد
در استعمال خارج از جوشاندهء گياه در موارد بيمارىهاى صعب العلاج پوست استفاده مىكنند . در استعمال داخلى دانهء آن به مقدار محدود و زير نظر پزشك آثار مدّر و خلطآور دارد و در دفع كرم آسكاريس ، باز كردن گرفتگى ادرار و رفع زردى ممكن است مصرف شود .
بههرحال اگر به دليلى مسموميت از دانههاى گياه حاصل شود ، بايد توجه شود كه تا رسيدن پزشك از دادن مسهل به بيمارى خوددارى شود و از محلولهاى لعابدار كمكم استفاده شود و پس از آن نيز طبق نظر پزشك بايد به تقويت بيمار پرداخت و از تونيكهاى متناسب به او خورانيد .
هامش
( 1 ) .Githagine