با توجه به توضيحات فوق روشن مىشود كه كوسكوتها از جمله سسها در ايران از آفتهاى مخرّب زراعى هستند و اگر در مزرعه يونجه ، عدس ، شبدر ، كتان ، ريحان و نظاير آن پيدا شود ، موجب نگرانى زارع مىشود زيرا به احتمال زياد قسمت عمدهء زراعت او در فاصله كوتاهى نابود مىشود ولى گونههايى از اين گياه انگلى مخرّب ، در عين حال كه آفت گياهان زراعى هستند ولى منبع داروهاى شفابخشى براى انسان مىباشند و در طب سنتى از انواع آن براى مداوا و معالجهء بيمارىهاى مختلف بهطور وسيعى استفاده مىشده است . با اين توضيحات مقدماتى اينك به شرح چندگونه از كوسكوت دارويى مىپردازيم :
1 . افتيمون :
گياهى است پيچندهء انگلى از انواع سس ، در كتب طب سنتى با نامهاى « آفتيمون » ، « آفتيمون » ( الابنيه ) و « افيثيمون » [ شرح اسماء ] آمده است . به فرانسوى آن را
Cuscute du thym Cuscute
و به انگليسى
Dodder
گويند .
گياهى است از خانوادهء
Convolvulaceae
يا
Cuscutaceae
نام علمى آن
Cuscuta epithymum Murr .
يا
Cuscuta epithymum ( L . ) Murr .
مىباشد .
كلمه افتيمون ظاهرا از لغت يونانى آن گرفته شده و اين لغت در يونانى به معناى دواء الجنون مىباشد و اين يكى از دهها خواص افتيمون است كه براى بيمارىهاى عصبى و جنون به كار مىرود و در شرح خواص آن خواهد آمد .
مشخصات
افتيمون گياهى است يك ساله كه در بهار مىرويد و به گياهان ميزبان خود حمله مىكند و به آنها مىپيچد و تا اواخر تابستان هم پابهپاى ميزبان ضعيف شده ، رشد مىكند و گل و بذر مىدهد . ساقههاى آن به شكل نخ قرمز رنگ يا قرمز مايل به زرد است . گل آن سرخ غباردار با ريشكهاى بسيار نازك مانند مو و تخم آن ريز ، مغز آن سرخ مايل به زرد كه روى آن را قشر سخت سياهى پوشانيده است .
اينگونه سس در ايران در اطراف تهران در كرج ، در دامنههاى البرز در كندوان ، پل زنگوله و در ديلمان در مزارع غلات ، در شوش ، ازنا ، همدان و در اصفهان در شاه كوه انگل روى گياه
Lactuca orientalis
، در فارس در كازرون انگل روى
Vicia
و در بندرعباس انگل روى شنبليله و گونههاى ديگر آن و در جزيرهء هرمز ، قشم و در كرمان در كوه جوپار بر روى آرتميزياها و در كوه لالهزار روى آويشم و آزربه ديده مىشود .