F . foetida Regel .
و
Narthex asafoetida fale .
مىباشد .
مشخصات گياه
گياه آنغوزه گياهى است علفى چندساله ، ريشهء آن كمى ضخيم و گوشتى ، برگهاى آن بسيار بريده و غبارى ، ساقه آن مجوف و گوشتى و بلندى آن تا 2 متر مىباشد .
گلهاى آن به رنگ زرد و بهطور گروه چتر مانند در انتهاى ساقه ظاهر مىشود . اين گياه در چند سال اوليه سن خود ساقهء قابل رويتى ندارد و برگهاى آن گسترده روى زمين است كه در مراتع به نام « كماة » و « انگوزا كماة » چوپانان مىشناسند و مورد توجه و علاقهء گوسفندان است . دام را چاق مىكند ولى گوشت گوسفند كمى بدبو مىشود . ميوهء اين گياه داراى دو تخم به رنگ قهوهاى تيره و سياه ، بيضى كمى پهن و بسيار بدبو مىباشد . از ريشهء اين گياه يا قسمت پايين ساقه و يقهء گياه با تيغ زدن يا قطع در ناحيه يقه در اواخر بهار ، شيرهء بسيار متعفنى در طول تابستان خارج مىشود كه در مجاورت هوا بتدريج سفت مىشود كه همان « آنغوزه » است . اين گياه در اراضى بائر و خشك و آهكى مناطق گرم آسيا مىرويد . بومى استپهاى ايران و افغانستان است . در ايران در مناطق مختلف خراسان ، بلوچستان و نواحى مختلف جنوب ايران ، مانند كرمان ، دشت مرغاب ، آباده ، نائين و آن نواحى مىرويد . گونههاى ديگرى از گياه
Ferula
نيز در ايران مىرويند كه از آنها نيز آنغوزه گرفته مىشود و به صورت گونههاى مستقل يا واريتههايى از يك گونه شناخته شدهاند از جمله
F . foetida Regel .
،
F . alliacea Boiss .
،
F . Kuma Boiss
و
F . Kurdica Pol .
.
گونهء
F . foetida
در بلوچستان ، خراسان ، شاهرود ، بسطام ، ميامى ، دامغان و سبزوار شناسايى شده و جزء دستهاى است كه آنغوزهء منتن معروف خراسان را مىدهد .
گونهء
F . alliacea
كه در خراسان و كرمان شناسايى شده است .
گونهء
F . Kurdica
در كوههاى ساوجبلاغ و همدان و در آذربايجان غربى زياد است . صمغ آن به اندازهء يك باقلاست و بوى
Baume de peru
مىدهد يعنى بوى تند ليمو دارد . اين گياه با نام محلى « بىوزا » ناميده مىشود .
گونهء
F . Kuma
كه در مراتع سرشيو و سقز كردستان و در كوههاى بىبرسن و پوكيده كردستان و همچنين در كهكيلويه و لرستان فراوان است و علوفه پربهايى است و براى چاق كردن اسب و گاو علوفهء خوبى است . نام محلى آن « كما » و « ويه » مىباشد .
از نظر شكل گياه گونههاى بالا خيلى شبيه مىباشند ولى بلندىهاى آنها مختلف