اسپرزه را بهطور كحل به چشم مىمالند ، بسيار مفيد است .
توجه شود كه در استعمال داخلى هيچگاه نبايد تخم اسپرزه كوبيده شود ، زيرا اگر كوبيده شود و خورده شود خطرناك است و خوردن در حدود 40 گرم تخم اسپرزه كوبيده شده موجب سرد شدن بدن و تخدير و تنگى نفس و آشفتگى و سرانجام منجر به غشى و توقف نبض و پس از مدتى احتمالا منجر به مرگ مىشود . در اين قبيل مسموميتهاى ناشى از خوردن اشتباهى اسپرزه بايد فورا به پزشك مراجعه كرد و تا رسيدن به پزشك بايد موجبات برگرداندن و استفراغ آن را با خوردن داروهاى قىآور گرم نظير آب عسل و نمك و يا ساير داروها فراهم نمود .
« به مثل بنرر قطونا دل درويشان است * تا درست است شفا ورشكنى سمّ گردد .
گونههاى ديگر از اين خانواده كه از نظر خواص كموبيش مشابه اسفرزه هستند ، به شرح زير مىباشند .
1 .
Plantago ramosa ( Gilib . ) Asch .
، اينگونه در سواحل شنى غازيان مىرويد و معمولا اين گياه با تخم اسفرزه مخلوط و فروخته مىشود .
2 .
Plantago ovata Forsk .
، گياهى است يك ساله با ساقهء لخت كوتاه كمى پوشيده از كرك ، كپسول ميوهء آن با خانههايى كه در هر خانه يك دانه قرار دارد .
نامهاى محلى اينگونه در بلوچستان « خاردانيچك » ، « ايسابغول » ، « شكمپاره » و « سنگپاره » مىباشد . اين گياه در رستمآباد و بين رستمآباد و رودبار ، در اهواز ، شوشتر ، جزيرهء هرمز و در بلوچستان ديده مىشود .
به هندى اين گياه را « ايسپغول » و در بمبئى « ايسابغول » نامند .
از نظر تركيبات شيميايى دانهء آن لعاب فراوان دارد و بعلاوه داراى 168 / 0 درصد هولوزيد پلانتئوز است . از نظر خواص مشابه اسفرزه است و مانند اسفرزه در همان موارد مصرف مىشود .
3 .
Plantago amplexicaulis Cav .
. اين گياه يك ساله است و تقريبا بدون ساقه است و برگهاى آن پوشيده از كرك مىباشد . در كپسول ميوهء آن در هر خانه دو عدد دانه است . در ايران در بوشهر در دالكى با نام محلى « دانيچ » ديده مىشود و در شوش و در بلوچستان نيز با نام محلى « دانيچ » و در سواحل شنى بندرعباس ديده مىشود . اين گونه نيز در هند به زبان اردو « ايسپغول » ناميده مىشود و مشابه اسفرزه مورد توجه است و در موارد تبهاى نوبه و ناراحتىهاى ريوى از آن مىخورند و در موارد ورم ملتحمه از آن به چشم مىمالند .