ايرسا
به فارسى و در كتب قديم و كتب طب سنتى قديم با نامهاى « زنبق » ، « سوسن آزاد » ، « سوسن ابيض » و « بيخ بنفشه » ، « آسمان جونى » و « ايرسا » ( به ريشهء گياه و خود گياه ) نامبرده مىشود . به فرانسوى
Iris
و به انگليسى
Orris
و
Orris root
و
Iris rhizoma
گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء
Iridaceae
و داراى گونههاى بسيار متنوع و متعددى است و تاكنون بيش از 300 گونهء آن در مناطق معتدل نيمكرهء شمالى دنيا بررسى و شناخته شده است . گياهشناسان 20 گونه زنبق وحشى خودرو را در ايران شناسايى كردهاند .
زنبقها داراى ساقهء زيرزمينى متورم يا پياز هستند كه اقسامى از آن از نظر خواص درمانى مورد توجه بوده و در طب سنتى و همچنين در صنعت عطرسازى موارد استعمال وسيعى دارند . اين اقسام عبارتند از :
1 . « ايرساى ژرمنى » كه به فرانسوى
Iris germanique
و به اصطلاح محلى فرانسوى
Flambe
و
Flamme
و
Iris fleurs barbues
و به انگليسى
Bearded iris
گفته مىشود . نام علمى آن
Iris germanica L .
يا
I . barbata
مىباشد .
مشخصات
گياهى است چندساله ، داراى ساقهء زيرزمينى متورم ، حجيم ، گوشتى و بندبند كه سطح خارجى آن خاكسترى و مغزش سفيد و طعمش تند است ، تازهء آن داراى بوى