در طب سنتى معمول است ساقهء زيرزمينى يا بيخ گياه مصرف مىشود و از هندوستان وارد شده و در بازار به نام زرآوند عرضه مىشود .
مشخصات
زرآوند گياهى است علفى با ساقهء زيرزمينى چند ساله و پايا . ساقهء هوايى آن كوتاه به بلندى 40 - 30 سانتىمتر كه در محل اتصال برگها زاويه منفرجهاى دارد . برگهاى آن كامل ، متناوب ، قلبى شكل و نوكتيز است و در مورد زرآوند گرد بىدندانه و زبر و در مورد زرآوند دراز با دندانه و دمبرگ است . گلها كه از فاصلهء بين برگ و ساقه خارج مىشوند ارغوانى يا صورتى با بوى نامطبوع هستند . ساقهء زيرزمينى يا بيخ آن كلفت و به ضخامت حدود يك انگشت چاق ، رنگ ظاهر آن تيره مايل به سرخى با طعمى كمى تلخ است . مرغوبترين آن بيخى است كه به رنگ زعفرانى و ضخيم باشد و كهنهتر از دو سال نباشد زيرا پس از آن قوت دارويى آن از دست مىرود . اين گياه در اروپا ، آسياى مركزى ، هندوستان و مناطق مديترانهاى و گونههايى از آن در ايران مىرويد .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در نوع هندى آن
( A . indica )
كه مورد تجزيه و مطالعه قرار گرفته مواد زير يافت مىشود :
ريشهء گياه داراى يك مادهء متبلور احتمالا يك گلوكوزيد و يك مادهء عامل تلخ با طبيعت گلوكوزيدى به نام ايزوآريستولوچيك اسيد « 1 » و مادهء آلانتوان « 2 » و در حدود 05 / 0 درصد آلكالوئيد آريستولوچين « 3 » و اسانس روغنى فرّار شامل تركيبات كاربونيل « 4 » و مقدار خيلى كمى روغنى با بوى ايزووانيلين « 5 » كه در حدود 52 / 0 درصد ريشه را تشكيل مىدهد ، مىباشد
. [ G . I . M . P ]
آلكالوئيد اريستولوچين در موش و قورباغه موجب ايجاد فلج قلبى و تنفسى و
هامش
( 1 ) .Isoaristolochic acid( 2 ) .Allantoin( 3 ) .Aristolochine( 4 ) .Carbonyl( 5 ) .Isovanillin