آذربايجان ، مشكين شهر و در كرمانشاه در بيستون مىرويد و كاشته مىشود . در افغانستان نيز مىرويد و كاشته مىشود .
تركيبات شيميايى
در دانه خلّر يك مادهء عامل سمّى وجود دارد كه احتمالا يك ملح اسيدى فيتيك اسيد « 1 » است
. [ G . I . M . P ]
از دانه خلّر يك اسيد آمينه جدا شده است و به علاوه مطالعات نشان مىدهد كه سميت دانه در برخى موارد محسوس نيست . در دانه خلّر در حدود 30 درصد مواد نشاستهاى ، 3 درصد مواد قندى ، 2 درصد مواد چربى ، بتائين « 2 » و كولين و تركيباتى به نام لاتيرين « 3 » است .
خواص - كاربرد
روغن دانه گياه ، مسهل خيلى قوى و در مورد برخى مزاجها خطرناك و ايجاد ناراحتى و عكس العمل شديد مىكند . دانههاى تيرهرنگ آن مسموميت ايجاد مىكند و اين مسموميت از خلّر به لاتيريسم « 4 » معروف است . اين مسموميت در اسب بيشتر ولى در كبوتر خيلى كم است . عوارض لاتيريسم در اثر تغذيهء درازمدت از آرد و دانههاى اين گياه بويژه دانههاى تيرهرنگ ايجاد مىشود و در اغلب موارد موجب فلج اعضاى اسافل بدن و عدم انقباض ماهيچهها همراه با درد شديد است . به طورى كه حركت مشكل مىشود ، و موجب كمردرد و خروج غير ارادى ادرار مىشود . خلّر از نظر طبيعت سرد و خشك است و معتقدند كه خوردن پخته دانه آن با عسل براى تسكين سرفه ، درد سينه ، صاف كردن ريه ، تحليل اخلاط ، دفع فضولات از رودهها ، ازدياد ترشح شير و ادرار مفيد است و قاعدهآور مىباشد . مضر اعصاب است و خوردن خام آن ايجاد سردرد مىكند . خصوصا نوع تيره كه به هندى كسارى گويند . مقدار خوراك آن تا 40 گرم است كه بايد با شراب و عسل خورده شود .
هامش
( 1 ) .Phytic acid( 2 ) .Betaine( 3 ) .Lathyrine( 4 ) .Lathyrism