[ كرووست و پتلو ، پتلو ] .
ريشهء سنبل الطيب طبق نظر حكماى طب سنتى ايرانى از نظر طبيعت گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه بازكنندهء انسداد و گرفتگىهاى دماغى و معده و كبد و مقوى دماغ و دهانهء معده و كبد سرد و گرمكنندهء آنها و درخشانكنندهء رنگ صورت و چهره و مقوى نيروى جنسى و نيروى ماسكه است . ترشح ادرار را زياد مىكند و در باز كردن عادت ماهيانه مفيد است . سنگ مثانه را خرد مىكند . براى خوشبويى دهان و سرفههاى رطوبى ، تنگى نفس ، درد سينه ، خفقان ، قى ، استفراغ بلغمى ، تحليل نفخ و گازها ، استسقا ، يرقان ، درد طحال ، ورمهاى داخلى و بواسير مفيد است . اگر با افسنطين خورده شود اشتهاآور و مقوى معده است و اگر با آب سرد خورده شود براى رفع آشفتگى و خفقان و نفخ معده نافع است . اگر با آب گشنيز به چشم ماليده شود براى رفع قرمزى چشم و تقويت بينايى و رويانيدن مژهها و خشك كردن رطوبتها مفيد است . يكى از اطباى قديم به نام دكتر رضا ، سنبل الطيب را براى ديابت غير قندى بسيار مفيد مىداند و در اين باره رسالهاى نوشته است . شياف آن در مهبل و همچنين نشستن در دمكردهء سنبل الطيب براى باز شدن عادت ماهيانه نافع است . پاشيدن گرد آن براى التيام جراحتها مفيد است .
سنبل الطيب براى كليه مضر است و از اين نظر بايد با كتيرا خورده شود . مقدار خوراك آن تا 5 گرم است .
تهيهء گرد سنبل الطيب : ريشهء سنبل الطيب را به مقدار مورد نظر گرفته خرد كرده و در گرمخانهء 40 درجهء سانتىگراد بخشكانند و نرم صلايه كنند و از الك سرپوشدار نمرهء 120 داروسازى رد كنند . اين گرد از عوامل محرك و ضد تشنج است و مخصوصا در زنان اثر مفيد دارد . مقدار خوراك آن 10 - 1 گرم است كه بهطور حب و يا مخلوط با مغز نان مىخورند .
تهيهء معجون سنبل الطيب : با گرد سنبل الطيب 1 گرم ، گرد دارچين 32 / 0 گرم و به مقدار كافى عسل معجون سازند و 4 قسمت كرده به دفعات ميل كنند . اين معجون را تا 5 برابر اندازههاى فوق مىتوان خورد . وجود دارچين براى آن است كه طعم سنبل الطيب را كاملا بپوشاند و ممكن است به جاى دارچين نعنا يا رازيانه مخلوط نمود .
گرد مخلوط سنبل الطيب : 4 گرم گرد ريشهء سنبل الطيب و 4 گرم گرد رازيانه را با 4 گرم قند ساييده مخلوط نمايند و چهار قسمت كنند و در عرض روز در چهار بار بخورند .
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: حسين مير حيدر
ص١٩٠