تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 188

مساهمون:

ص١٨٨
ريشهء سنبل الطيب وحشى بيش از ريشهء سنبل الطيب پرورشى است ، به همين دليل و به علت اينكه سنبل الطيب به حالت وحشى به قدر كافى و زياد مىرويد اصولا پرورش و كاشتن سنبل الطيب معمول نيست . برداشت ريشهء سنبل الطيب غالبا در بهار قبل از رويش ساقه‌ها انجام مىشود . معمولا ريشه از گياهانى كه سن آنها بيشتر از 3 سال باشد برداشت مىشود . معمولا ساقه‌هاى زيرزمينى سنبل الطيب كه پوشيده از ريشك است به قطعاتى به طول 5 - 2 سانتىمتر كه قطر ساقهء زيرزمينى در حدود يك سانتىمتر است در بازار عرضه مىشود . رنگ ريشهء سنبل الطيب پس از خشك شدن قهوه‌اى تيره است ، طعم آن تلخ و خوش‌بو و معطر مىباشد . نكتهء جالب اين است كه ساقهء زيرزمينى و ريشهء سنبل الطيب كه تازه كنده مىشود داراى بو و عطر كمى مىباشد ولى پس از خشك شدن عطر آن خيلى بيشتر مىشود . سابقا از ريشهء گونه‌هاى مختلف سنبل الطيب عطرى گرفته مىشده كه به نارد « 1 » معروف بوده است و در كتب طب سنتى نيز در بعضى مدارك نام نارد و ناردين براى ريشهء سنبل الطيب ذكر شده است . نارد گياه ديگرى از همين خانواده است كه در اين كتاب شرح آن با نام سنبل رومى آمده است . سنبل الطيب معمولا در جنگلها و حاشيهء جريانهاى آب و يا كنار گودالها مىرويد . در مناطق مختلف اروپا و آسيا در كشمير هندوستان و در ايران به‌طور خودرو ديده مىشود . در ايران اين گياه در بعضى مناطق شمال غربى ايران در ميشوداغ ، ديده مىشود .

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در سنبل الطيب وجود اسانس روغنى فرّار ، گلوكوزيد و تعدادى آلكالوئيد گزارش شده است . در ساقهء زيرزمينى و ريشكهاى آن در حدود 83 / 0 درصد اسانس است . در ريشهء تازهء آن آلكالوئيدهاى چاتىنين « 2 » ، والرين « 3 » و يك باز محلول در آب با فعاليت فيزيولوژيكى يافت مىشود . ريشه‌هاى تازهء
هامش
( 1 ) .Nard( 2 ) .Chatinine( 3 ) .Valerine
معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 188 | حسين مير حيدر