تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 255

مساهمون:

ص٢٥٥
مىباشد . تخم آن ريز و كوچكتر از تخم خردل است . از نظر آب و هوا و خاك ، آويشن ، آب و هواى ملايم متمايل به گرم و خاكهاى با زه‌كشى رو به آفتاب را ترجيح مىدهد . تكثير آن با قلمه و يا با بذر صورت مىگيرد و فواصل بوته‌ها در محل اصلى بين خطوط كاشت 1 متر و بين بوته‌ها 30 سانتىمتر مناسب است . و جين علفهاى هرز براى رشد آن ضرورى است . قلمهء آويشن از ريشه جوشهاى آن در ارديبهشت تهيه و كاشته مىشود و اگر با بذر تكثير مىشود بين اسفند تا خرداد هر وقت مىتوان آن را كاشت . آزربه هرچند گياهى است چندساله و دايمى ولى بهتر است مزرعه آن هر سه سال يك بار به كلى برداشت شده شخم خورده و كشت آن تجديد شود تا بوته‌هاى قوى ، پربرگ شده و گل بدهد . گلهاى آزربه در اواخر خرداد و اوايل تير ظاهر مىشود و برداشت گياه براى مصارف طبى و ادويه‌اى بايد زمانى كه شكوفه‌ها تازه ظاهر شده‌اند ، انجام شود و شكوفه‌ها و برگها و ساقه‌هاى نازك آن تا حد 12 - 10 سانتىمتر از سر بوته برداشت شود كه بعدا آنها را در سايه خشك كرده و نگهدارى نمايند . در بعضى مناطق مىتوان در هر سال دو بار سرشاخه‌ها و برگها را چيد و محصول برداشت نمود . به‌طور متوسط از مزارعى كه خوب كاشته شده و مراقبت شود مىتوان 2 - 1 تن در هكتار محصول خشك برداشت نمود . گل آويشم خيلى معطر و به عنوان ادويه در آشپزخانه مصارف متعددى دارد . از تقطير برگهاى گياه در حدود يك درصد روغن تيمول به دست مىآيد . تيمول يك فنل متبلور سفيدرنگى است با فرمول خام
C 10 H 13 OH
كه داراى خاصيت ضد عفونى قوى و قارچ‌كشى است و در عطرسازى مصرف دارد .

خواص - كاربرد

روغن تيمول يا تيمن كه در تركيب اسانس گياه وجود دارد ، منشأ اصلى خواص ضدعفونىكنندهء آزربه مىباشد ، از طريق مخاط جذب مىشود و از راه ادرار دفع مىشود و رنگ ادرار را تيره يا سياه مىسازد . خاصيت ضد ميكرب و ضد قارچ و ضد انگل تيمول در طب جديد نيز مورد توجه است و به دليل وجود تيمول در گياه آزربه از جوشاندهء آن براى ضد عفونى كردن و پانسمان و شست‌وشوى زخمها به نحو