ديده مىشود . و واريتهاى از آن با نام زرشك بىدانه
Berberis orientalis var asperma Don .
يا
Berberis vulgaris L . var asperma Don .
است .
4 .
Berberis vuglaris L .
. درختچهاى است به ارتفاع حدود 5 / 2 متر كه در آذربايجان و مازندران ( پل سفيد ) ، و گرگان و در كرج كوهدشته انتشار دارد .
5 .
Berberis vulgaris var brachiobotrys Boiss .
كه در ارتفاعات فيروزكوه به سمنان انتشار دارد .
6 .
Berberis orthobotrys Bienert ex C . K . Schneider
به بلندى حدود 4 متر كه در مازندران و گرگان و ( كلاردشت ) در ارتفاعات 750 - 260 متر ديده مىشود .
7 . سرانجام گونهء جديد
Berberis Khorasanica Brow . J . Zielin .
. اين گونه را گياهشناسان فلورا ايرانيكا در خراسان بين بجنورد و مراوهتپه مشاهده كردهاند .
مشخصات
زرشك درختچهاى است كه بلندى آن 4 - 1 متر است ، در گونههاى مختلف ، برگهاى آن بيضىشكل با دندانههاى ارهاى و اغلب منتهى به خار كوچك ، پوست شاخههاى جوان آن اغلب قهوهاى و قرمز ، در برخى موارد مايل به زرد و چوب آن زردرنگ است . گلهاى آن زرد خوشهاى و آويزان مىباشد . ميوهء آن گوشتى كوچك ، كمى دراز ، به رنگ قرمز تيره داراى طعمى ترش است . در ميوهء آن مقدار زيادى ماليك اسيد و تارتاريك اسيد يافت مىشود كه عامل ترشى ميوه مىباشند . البته كمى نيز قند وجود دارد . ميوهء زرشك دو عدد دانه دارد .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در پوست ساقه و برگ و گل و پوست ريشه و چوب زرشك
( B . vulgaris )
آلكالوئيدهاى بربرين « 1 » ، اوكسياكانتين « 2 » و بربامين « 3 » وجود دارد . مقدار و نوع آلكالوئيد در قسمتهاى مختلف گياه متفاوت است مثلا در حالى كه در پوست ريشهء زرشك در حدود 1 / 6 درصد آلكالوئيد بربرين مشخص شده ، ولى در چوب مغز ريشهء آن فقط 4 / 0 درصد از اين آلكالوئيد يافت مىشود .
هامش
( 1 ) .Berberine( 2 ) .Oxyacanthine( 3 ) .Berbamine