رازى و « الطين النيشابورى »
در چند فرسنگى تهران ، پايتخت ايران ، آثار و خرابههاى شهرى كهن وجود دارد كه به نام « رى » خوانده مىشده است . اين شهر چه پيش از اسلام و چه پس از اسلام مركز تمدن و فرهنگ و دانش بوده « 1 » و دانشمندانى كه از اين شهر برخاستهاند به نام « رازى » خوانده مىشدند « 2 » . از مهمترين دانشمندان اين سرزمين كهن پزشك و فيلسوف معروف محمد بن زكرياى رازى است كه در غرب او را « رازز » مىخوانند « 3 » . او در سال 251 ( 865 م . ) قدم به اين جهان نهاد و در سال 320 ( 932 م . ) رخت از اين دنيا بربست « 4 » و در همين مدت كوتاه زندگى خود توانست آثار ارزندهاى در طب و فلسفه و رياضيات و نجوم و الهيات به جهان علمى زمان خود عرضه دارد . شهرت علمى رازى به زودى از مرز و محدودهء دنياى اسلامى گذشت و در قرن سيزدهم و چهاردهم ميلادى آثار گرانبهاى او به زبان لاتين و سپس ، به ساير زبانهاى اروپايى ترجمه گرديد و مورد استفادهء اهل علم و دانشپژوهان قرار گرفت « 5 » و برخى از كتابهاى او حتى تا نيمهء دوم قرن شانزدهم ميلادى در
هامش
( 1 ) . براى آگاهى از سوابق تاريخى و علمى اين شهر رجوع شود به رى باستان ، دكتر حسين كريمان ، ج 1 ، 1345 ، ج 2 ، 1349 .
( 2 ) . مانند محدث شيعى ، ابن بابويه رازى متوفا به سال 381 و متكلم اشعرى ، فخر الدين رازى متوفا به سال 606 و داعى اسماعيلى ، ابو حاتم رازى متوفا به سال 328 و ديگران .
( 3 ) . گاهى هم او را الوباتر( Alaubator )خواندهاند رجوع شود به :CamPbell , D . Arabian Medicine and its Influence on the Middle Ages , Vol . 1 , P . 65 .( 4 ) . بيشتر مآخذ تاريخ وفات او را 313 نوشتهاند ولى به قرينهء زمان مباحثهاى كه با ابو حاتم رازى كرده برخى حدس زدهاند كه تاريخ وفات او 320 باشد .
( 5 ) . كتاب حاوى او در سال 1279 م . تحت عنوان لاتينىContinensبه زبان لاتين ترجمه شد و در سال 1486 -