احوال و آثار ابن مطران
حكيم پيشوا ، عالم فاضل ، موفق الدين ابو نصر اسعد بن ابو الفتح الياس بن جرجس مطران خواجهء حكيمان و يگانهء دانشمندان بود و به فراوانى نعمت و بخشش اشتهار داشت .
او در علم و عمل صناعت پزشكى فرمانرواى اهل زمان خود به شمار مىآمد و از اقران خود بيشتر به تحصيل اصول و فروع آن صناعت پرداخته بود . در علاج و درمان بس نيكو و در مداراى با مردم نرمى خاص داشت . او به علوم فلسفى عارف و در فنون ادبيات ماهر بود . نحو و لغت و ادب را نزد امام تاج الدين ابو اليمن زيد بن حسن كندى « 1 » فراگرفت و در آن علوم متمايز گرديد .
موفق الدين بن مطران در دمشق زاده شد و در همانجا پرورش يافت . پدر او نيز پزشكى زبردست بود كه در جستجوى فضيلت گرد جهان مىگشت . او به بلاد روم سفر كرد تا اصولى را كه در علم و مذهبهاى نصارا مورد اعتماد است فراگرفت . سپس ، به عراق آمد و با امين الدوله ابن تلميذ « 2 » آشنا گشت و نزد او مدتى صناعت پزشكى را آموخت و بسيارى از كتابهاى طبى را بر او
هامش
( 1 ) . علامه تاج الدين ابو اليمن زيد بن الحسن بن زيد الكندى از بزرگان علم و ادب در سال 520 متولد گرديد و در سال 613 از دنيا رفت . او در سن ده سالگى قرآن را با روايات بر شيخ ابو محمد عبد اللّه بن على سبط شيخ ابو منصور حافظ قرائت كرد و نزد همين دانشمند كتاب سيبويه و مقتصب مبرّد و حجت ابو على فارسى را فراگرفت و نيز نزد ابن شجرى و جواليقى عربيت و لغت آموخت . تسلط او به نحو چنان بود كه ابو شجاع بن دهان دربارهء او گفت :النّحو انت احقّ العالمين به * أ ليس باسمك فيه يضرب المثلبراى آگاهى از شرح و تفصيل احوال او رجوع شود به تراجم رجال القرنين السادس و السابع المعروف بالذيل على الروضتين از ابو شامه مقدسى دمشق ، ص 95 .
( 2 ) . موفق الملك امين الدوله ابو الحسن هبت اللّه بن ابى العلا صاعد بن ابراهيم تلميذ يگانهء زمان خود در علم طب و ممارست در اعمال پزشكى بود . او كه به زبان سريانى و فارسى آشنا و در زبان عربى متبحر بود كتابهاى فراوانى -