[ سوره قيامت ]
آيات : 3 و 4 أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ * بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ
موضوعات : خلقت انسان - شگفتيهاى خلقت - اعجاز قرآن از نظر علوم روز و اكتشافات علمى - راه تشخيص هويت انسان منبع : پيام قرآن 8 صفحات : 186 تا 188
قرآن و راه تشخيص هويت انسان
در آيهى 3 و 4 سورهى قيامت مىخوانيم :
أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ * بَلى قادِرِينَ عَلى أَنْ نُسَوِّيَ بَنانَهُ
« آيا انسان گمان مىكند كه استخوانهاى او را جمع نخواهيم كرد ، آرى ما قادريم كه ( حتى خطوط سر ) انگشتان او را موزون و مرتب كنيم » .
در روايات مىخوانيم ، يكى از مشركان عرب به نام عدى بن ابى ربيعه ، كه مردى بسيار لجوج و متعصب بود نزد پيامبر « صلى اللّه عليه و آله و سلم » آمد و از روز قيامت و چگونگى و زمان آن سؤال كرد ، و گفت :
اگر آنروز را با چشم خودم هم ببينم باز تو را تصديق نمىكنم و به تو ايمان نمىآورم ، چگونه مىتوان باور كرد كه خداوند اين استخوانهاى ( پوسيده ) را گردآورى كند ، اين باوركردنى نيست . « 1 »
« بنان » در لغت به معنى انگشتان ( و گاه به معنى سر انگشتان ) آمده است ، از مادهى « بن » به معنى اقامت گرفته شده ، و از آنجا كه انگشتان مايهى اصلاح احوال اقامت انسان در جهان است ، به اين نام ناميده شده است . « 2 »
انگشتان نقش بسيار مهمى در زندگى انسان دارند و از عجايب خلقت محسوب مىشوند ، هرچند به واسطهى اينكه دائما در اختيار ما است ، از اسرار آن غافليم .
اگر انگشتان دست كسى قطع شود ، هيچگونه كار ظريفى را نمىتواند انجام دهد . نوشتن ، ورق زدن كتاب ، غذا خوردن به طور راحت ، تلفن كردن ، باز كردن درها به وسيلهى كليد و انواع صنايع ظريف و دقيق و حتى صنايع ديگر ، مانند انواع كارهاى مربوط به ماشينها ، بلكه گرفتن اشياى سنگين با دست نيز براى او غير ممكن است ، حتى كم شدن يكى از انگشتان مىتواند ضربهاى به بسيارى از كارهاى روزمرهى انسان بزند . به همين دليل چهارپايان به خاطر نداشتن انگشت بسيارى از كارها را با دهان يا سر ، انجام مىدهند .
به تعبير ديگر مىتوان گفت : وجود انگشتان در انسان ، يكى از عوامل مهم پيشرفت تمدن او است ؛ و تعبير به « بنان » از مادهى اقامت و دوام ، اشارهى لطيفى به همين حقيقت است چرا كه بدون آنها ، اقامت در جهان براى او مشكل است .
آيهى فوق مىگويد : نه تنها استخوانهاى بزرگ كه استخوانهاى ريز و ظريف او را نيز مىتوانيم در قيامت منظم كنيم .
جمعى از مفسران نيز احتمال دادهاند كه منظور از تسويهى بنان متصل ساختن آنها به يكديگر ، و به صورت سم چهارپايان درآوردن مىباشد ، ولى اين تفسير هيچگونه مناسبتى با آيات سوره ندارد .
بههرحال از نكاتى كه اين آيه ، مىتواند اشاره به آن باشد كشف مهمى است كه در عصر ما نسبت به خطوط سر انگشتان شده است ، زيرا اين معنى مسلم شده كه خطوط سر انگشتان هركس معرف شخص او است ، و از هر امضايى اطمينانبخشتر و دقيقتر است ، امضايى كه هيچكس نمىتواند آن را جعل
هامش
( 1 ) . تفسير كبير ، جلد 3 صفحه 217 و قرطبى جلد 10 صفحهى 6885 .
( 2 ) . مفردات راغب و مجمع البحرين و معجم مقاييس اللغة مادهى بن .