شدهاند :
لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ .
« 1 » : و در زمينههاى مختلف زندگى نيز يكى از ويژگىهاى اصلى گزينش غذا ، لباس و مسكن كه مورد توجه قرآن قرار گرفته پاكى و نظافت است : همان گونه كه خداوند از همان آغاز بعثت ، رسول اكرمش را پس از فراخوانى به تكبير مقاوم ربوبى با بيان :
وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ * وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ
« 2 » به پاكيزه بودن لباسش امر و از ناپاكىهاى ظاهرى و باطنى او را نهى فرموده است تا وجود مقدسش از هر نظر براى مردم اسوهى حسنه باشد .
در همين راستا نيز مىبينيم كه قرآن مقدمهى اداى فريضهى نماز يعنى قرار گرفتن در برابر خداوند و سخن گفتن و نيايش او را منوط به داشتن وضو ، غسل يا تيمم كرده است كه اين خود به روشنى مىتواند نقشى مؤثر در امر تأمين نظافت و بهداشت فردى انسان داشته و علاوه بر جنبهى عبادى و معنويش در حفظ سلامت او نيز كارساز باشد . همان گونه كه در پايان آيهى مربوطه ، مردم را متوجه نتيجه و هدف آن كرده و فرموده است :
يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
« 3 » يعنى « خداوند نمىخواهد براى شما دشوارى قرار دهد بلكه مىخواهد شما را پاكيزه بدارد و نعمتش را بر شما تمام كند باشد كه سپاس بگذاريد . » و در اين گذر اگر امر استحباب مسواك زدن قبل از وضو و استنشاق آب را نيز به عنوان مقدمهى اين كار واجب در نظر بگيريم صرف نظر از بعد عباديش مىبينيم اجراى اين برنامه به دفعات پنج يا حد اقل سه بار در شبانهروز چگونه مىتواند به ميزان گسترده و فراگيرى بهداشت جسمى و دهان و دندان را تأمين نمايد و ضمن اين فريضهى عبادى نظامدار ، مردم را از نعمت سلامت جسمانى نيز برخوردار كند و اين در حالى است كه در اسلام ضرورت غسل يا شستن تمام بدن چه به صورت واجب يا مستحب براى زن و مرد بسيار مورد تأكيد بوده و به عنوان يك عبادت در آيات مختلف توصيه شده است ( آيهى 6 سورهى مائده و 222 سورهى بقره ) و امروزه علاوه بر جنبههاى عبادى فريضهى غسل ، از نظر بهداشتى هم فوائد بسيار آن از جمله تحريم رشتههاى اعصاب خودكار و ارادى ، تأمين سلامت پوست ، بهبود وضعيت جريان خون ، باز شدن منافذ عرق ، بهبود تنفّس پوستى ، تعريق و برقرارى نظام همآهنگ سيستمهاى مختلف بدن بر هيچ صاحبنظرى پوشيده نيست و در مورد تيمم نيز دستور خداوند آن است تا خاك آن نه از هر مكان بلكه از نقاط مرتفعى كه زمينش با آب باران و نور خورشيد شسته و پاك شده است برگرفته شود تا آب وضو و غسل و تيمم ذهن انسان را نسبت به خلقت آب و خاكى خود به وسيلهى خالق يكتايش تداعى كند :
فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً
« 4 » .
آيه : 90 يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
موضوعات : بهداشت - بهداشت تغذيه - آثار زيانبار خمر از نظر پزشكى منبع : آموزههاى تندرستى در قرآن صفحات : 51 تا 57
هامش
( 1 ) . واقعه / 79 .
( 2 ) . مدثر / 5 - 4 .
( 3 ) . مائده / 6 .
( 4 ) . نساء / 43 .