آن نشانهى خلط كم و يا احتباس اخلاط در روده است .
* كيفيّت مدفوع : مدفوع آبكى مىتواند در اثر عواملى مثل بند آمدن معابر بدن ، عدم كاركرد صحيح دستگاه گوارش ، سرمازدگى ( نزله ) و تناول برخى موّاد ايجاد شود . اگر مدفوع همراه با رطوبت ، چسبندگى نيز داشته باشد احتمال دارد نشانهاى از اين موارد باشد : تحليل بدن كه در اين صورت مدفوع بوى خيلى بد دارد ؛ زيادى خلطهاى بد و چسبنده كه بوى گند آن زياد نيست و يا تناول غذاهاى چسبنده كه مزاج بسيار گرم دارند . اگر مدفوع خشك باشد ، نشانهى خستگى و تحليل ، دفع زياد ادرار ، حرارت آتشين ، خشكى خوراك و يا ماندن زياد آن در رودههاست .
* رنگ مدفوع : رنگ طبيعى آن آتشى روشن ( زرد كمرنگ ) است . اگر زرد پررنگ باشد ، نشانهى زيادى زهره ( صفرا ) است و اگر روشنتر از رنگ طبيعى باشد دليل بر خامى و ناپختگى اخلاط است . اگر مدفوع سفيد باشد ، ممكن است در مجراى زهره بندآمدگى رخ داده باشد و در اين صورت نشانهى يرقان است . مدفوع سفيد به همراه چرك ، نشاندهندهى آن است كه خراج يا دملى در درون تركيده است .
* بهترين نوع مدفوع آن است كه در آن اجزا همانند آبكى و خشكى چنان به هم آميزند كه به آسانى بهطور اندكاندك و قطعهقطعه دفع شود و آزارى نرساند ، رنگش به زردى بزند و بوى بدش زياد نباشد ، زياد متراكم نباشد و كف در آن وجود نداشته باشد . اين نوع مدفوع به موقع دفع مىشود و مقدارش با مقدار غذاى تناولشده برابر است .
مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى ) — صفحة 122
مساهمون: اردكانى
ص١٢٢