أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ؛
آيا شما آنچه را كاشتيد مىرويانيد يا ما آن را مىرويانيم ، « 1 »
به كودك مىگويى : « زرعه اللّه » ؛ خدا او را روياند ، « و ازدرع فلان » ؛ فلانى زراعت كرد . « 2 »
فيروزآبادى مىنويسد :
« زرع » ، افكندن بذر ( دانهء گياه ، تخم ) است . . . و « مزروع » ، چيزهايى است كه در زمين آمادهء كشت مىرويد . « 3 »
طريحى مىگويد :
أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ؛
آيا شما گياه را مىرويانيد يا ما ؟ « زرع » ، روياندن است . گفته مىشود : « زرعه » ؛ گياه را روياند . « 4 »
از سخن همهء اين عالمان لغت استفاده مىشود كه معناى « زرع » در لغت ، روييدنى ، گياه ، روياندن ، كاشتن و افكندن دانهء گياه است .
معناى نبت
جوهرى مىگويد :
نبت : نبات ( گياه ) ؛ گفته مىشود : « نبتت الأرض و أنبتت الأرض » ؛ زمين گياه روياند ؛ و نيز « نبت البقل و انبت » ؛ سبزه روييد ؛ « نبّت الشجر تنبيتا » ؛ درخت را كاشتم . « 5 »
بنابراين « نبت » سه معنا دارد :
1 . استعمال آن با واژهء « أرض - زمين » ، مانند « نبتت الأرض » ؛ يعنى زمين گياه روياند .
در كتاب محيط المحيط و المنجد به اين معنا تصريح شده است . « 6 »
هامش
( 1 ) . واقعه ( 56 ) آيهء 64 .
( 2 ) . الصحاح ، ج 3 ، ص 1224 ، مادهء « زرع » .
( 3 ) . القاموس المحيط ، ج 3 ، ص 34 ، مادهء « زرع » .
( 4 ) . مجمع البحرين ، ج 4 ، ص 341 ، مادهء « زرع » .
( 5 ) . الصحاح ، ج 1 ، ص 268 ، مادهء « نبت » .
( 6 ) . محيط المحيط ، ص 874 ؛ المنجد ، ص 784 .