امام صادق عليه السّلام فرمود : « در سر ، رخنهها و لايههاست ؛ چون هر چيز درون تهى ، هرگاه يكپارچه باشد ، شكستن ، زودتر به سراغش آيد و چون چند تكّه قرار داده شود ، احتمال شكستگى آن كمتر است .
موى سر ، در قسمت بالاى آن قرار داده شده است تا با ريشههايش چربى را به مغز برساند و سر موها ، بخار را از مغز بيرون ببرد و سرما و گرمايى را كه بدان مىرسد ، از آن دفع كند .
پيشانى از مو تهى است ، ازآنرو كه محلّ رسيدن نور به چشمان است ، و در آن ، چينوچروك قرار داده شده است ، بدان سبب كه عرق فروريخته از سر را در خود ، محبوس سازد و مانع رسيدن آن به چشمان شود تا بدان وقت كه انسان ، عرق خويش را پاك كند ، آنسان كه نهرها در زمين آبها را در خود محبوس مىسازند .
ابروها در بالاى چشمان قرار داده شدهاند تا نور را به اندازهء كافى به چشمان راه دهند . اى هندى ! مگر نمىبينى آنكه نور بر وى چيره شود ، دست خويش را بر فراز چشمان مىگيرد تا نور به اندازهء كافى از زير آن به چشمان راه بگشايد .
بينى در ميان دو چشم قرار داده شده است تا نور را در ميان دو چشم به دو بخش مساوى قسمت كند .
چشم ، همانند بادام است تا ميل بتواند دارو را در داخل آن جريان دهد و بيمارى ( عفونت ) از آن به سهولت بيرون آيد . اگر چشم مربّعشكل يا دايرهاى بود ، نه ميل در داخل آن حركت مىكرد ، نه دارو به همهى آن مىرسيد ، و نه بيمارى از درون آن خارج مىشد .
سوراخ بينى در پايين آن قرار داده شده است تا بيمارىهايى ( عفونتهايى ) كه از مغز فرومىآيد ، از آن پايين آيد و بوها از آن بالا رود و به مشام رسد ، درحالىكه اگر اين سوراخ ، در بالاى بينى بود ، نه بيمارىاى از
تغذيه و خوراكى ها در فرهنگ طب الصادق ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 28
مساهمون: محمد دريايى
ص٢٨