همچنين اگر زنى فقط يك شكم زاييده باشد و ديگر حامله نشود ، مىگويند ، چل رويش افتاده و بايد با يكى از روشهاى زير چلهبرى كند :
اول اندكى آب غسل مرده به خورد او مىدهند . اگر بازهم چلهاش بريده نشد ، هروقت زائويى به حمام برود ، او را نيز به حمام مىبرند و روبروى زائو مىنشانند . بعد چهل مشت آب از خزانهء حمام برمىدارند و در ظرفى ريخته در كنار او و زن زائو مىگذارند . آن وقت زن عقيم سرش را به سر زائو نزديك مىكند و شانه و قيچى او را در بالاى سر خود و زائو نگاه مىدارد ، سپس نوزاد را بالاى سر او و زائو نگاه مىدارند ، به نحوى كه شكم طفل رو به زمين و پشتش به هوا باشد . در اين موقع يكى از زنان ظرف آبى را كه قبلا از خزينهء حمام پر كرده از بالا به پشت نوزاد مىريزد .
آب ابتدا به پشت بچه و سپس روى شانه و قيچى زائو و از آنجا روى سر زائو و زن عقيم مىريزد و به اين طريق چلهء زن بريده مىشود ( همان : 124 ) .
در روستاى چاپارخانهء خمام رشت شب چهارشنبهسورى زن نازا پس از پريدن از آتش سطلى آب از چاه مىكشيد و بر لانهء مرغان مىگذاشت ، سحرگاه زنى پراولاد اين آب را روى سر نازا مىريخت و براى بارور شدن به اصطلاح چلهاش را مىشست ( بشرا و طاهرى : 72 ) .
در تهران زن نازا را با روشهاى زير چلهبرى مىكردند :
1 . زن نازا روز شنبه يا چهارشنبه براى درمان نازايى به حمام زنانهء يهوديان مىرفت ، روى پله پشت به خزينه مىنشست و دوستش چند سكه پول زير پاى او مىگذاشت ، آبگير حمام يك مشربه آب به سر او مىريخت . آنگاه زن با دست خود چهل ساقهء تره ( گندنا ) را ريزريز مىكرد و درون خزينه حمام مىريخت و خود برمىخاست و يك مشت آب خزينه حمام را به صورت خود مىزد و از حمام بيرون مىآمد . پول زير پاى او به آبگير مىرسيد .
2 . هزارپاى زنده يا مردهاى را كه اندامش سالم بود ، در جام آبى فرو مىبرد و درمىآورد . زن نازا آن آب را روز چهارشنبه بر خود مىريخت و با شوهرش مىخوابيد .
3 . به مردهشوىخانه مىرفت ، به مردهشوى پول و شيرينى مىداد و يك استكان از آبى كه روى مرده مىريختند مىگرفت ، آب را با خود به حمام مىبرد و پس از شستشو آن را به سر مىريخت .
4 . يك شيشه از آب مردهشوىخانه مىگرفت و به خانه مىآورد و شبهنگام خواب سرش را با آن آب تر مىكرد و با شوهر مىخوابيد ( كتيرايى : 22 - 23 ) .
در ايلام و لرستان زنى كه بارور نمىشود ، با روشهاى زير چلهبرى مىكنند :
1 . گذشتن از روى ناودان آسياب آبى
2 . رفتن با زائو به حمام و ريختن كاسهاى از آبى كه از تن زائو هنگام استحمام به سر و سينه
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى ) — صفحة 230
مساهمون: محمد سعيد جانب اللهى
ص٢٣٠