مىرود . دمكرده با آب مقطر آن سابقا به صورت لوسيون ، در رفع التهاب چشم به كار مىرفته است در تركيب شيميايى آن سيانين « 1 » در بعضى از آنها بارگونين « 2 » يافت مىشود - پتاس - اسيد فسفريك - منيزيوم - تانن و يك ماده شفاف در آن وجود دارد .
گل رنگ ( به عربى قرطم ) « 3 »
تركيب شيميايى :
از گلهاى لولهاى كاپيتولهاى اين گياه ، مادهاى به رنگ زرد زيبا ، محلول در آب و ماده ديگرى به رنگ قرمز و محلول در آب قليايى شده به دست آوردهاند ، ماده رنگى اخير كه كارتامين « 4 » يا اسيد كارتاميك « 5 » ناميده شده است به فرمول
C 14 H 16 O 7
مىباشد .
ميوه اين گياه داراى 30 تا 37 درصد از پروتئينها و 45 تا 56 درصد از نوعى مواد چرب قابل استخراج است كه پس از تصفيه كامل مىتواند به مصارف تغذيه برسد .
روغن حاصل از ميوه گياه اگر بدون مداخله گرما تهيه شده باشد ، وزن مخصوص بين 925 / 0 و 926 / 0 دارد درحالىكه اگر اين روغن در گرما به دست آمده باشد ، وزن مخصوص بين 962 / 0 و 964 / 0 است . انديس صابونى شدن آن ، 187 تا 194 درجه است .
اين گياه و گونه ديگرى از آن بنام
C . Lanatus
از دو نظر مورد كشت قرار مىگيرند يكى براى استفاده از ماده رنگى گلهاى لولهاى آنها و ديگرى براى روغندانه آنها كه پس از تصفيه ، قابل خوردن مىباشد .
پرورش اين گياهان مخصوصا گونه اصلى آنها ، با كاشتن دانه ( ميوه ) آنها صورت مىگيرد . در طى 15 تا 150 روز نير به تناسب محيط زندگى ، ايجاد گياه كامل مىگردد . از محاسن پرورش گلرنگ يكى آن است كه ميوه آن پس از رسيدن به زمين نمىافتد زيرا هر كاپيتول آن در مجموعهاى از براكتههاى برگ مانند محصور است و ديگر آنكه پرندگان براى استفاده از دانه گياه ( ميوه ) به سوى آن هجوم نمىآورند زيرا خارهاى تيز و فراوان گياه و براكتههاى اطراف كاپيتول ، مانع اين كار است .
هر كيلوگرم دانه ( ميوه ) معادل 33 كيلوگرم محصول مىدهد .
روغندانه اين گياه اگر هيدروژنه شود ، نوعى مارگارين بسيار مرغوب ، فاقد بود و طعم از آن
هامش
( 1 ) -Cyanine( 2 ) -Bargonine( 3 ) -Carthemus Tinicturius( 4 ) -Cartmine( 5 ) -Ac . Carthamique