عوامل خارجى ، اين جمله ( عكس العمل بدن نسبت به عوامل خارجى ) همان مبحث بزرگ ، حساسيت مصونيت ، آنافيلاكسى و آلرژى و غيره است . دانشمندان قديم معتقدند كه هركس به واسطه حالت و وضع بدنى خود يعنى مزاجى كه در اختيار دارد ، آماده پذيرش يا دفع بيمارى مخصوص به خود مىباشد و براى معالجه آن فرد لازم است كه « مزاج او شناخته شود »
شناخت مزاجها روى هم رفته به قرار زير است :
1 - مزاج گرم ، مزاج سرد ، مزاج تر ، مزاج خشك كه اين چهار مزاج را مزاجهاى ساده و منفرد گويند .
2 - مزاجهاى ساده و مركب ، كه عبارتند از مزاج گرم و تر ، گرم و خشك ، سرد و تر و مزاج سرد و خشك .
3 - مزاج دموى ( ريوى ) مزاج صفراوى ( كبدى ) مزاج بلغمى ( هاضمهاى ) مزاج سوداوى ( عصبى ) اين چهار مزاج را مزاجهاى مادى گويند و يك مزاج معتدل نيز شناخته شده است كه با اين توصيف جمعا 13 مزاج وجود دارد .
مزاجهاى مادى مانند مزاجهاى ساده ، مركب هم مىباشند ازاينرو مزاج بلغمى خونى و مزاج صفراوى عصبى مزاج عصبى خود به دو قسمت تقسيم مىشود ، عصبى ضعيف و عصبى قوى نيز گفتهاند .
علائم مزاجها
[ علائم ] مزاج صفراوى :
شخصى كه مزاجش صفراوى باشد علائمى مثل گرمى و خشكى پوست ، زردى رنگ چهره يا زيتونى داشته و خون اينگونه افراد داراى املاح صفراوى است . نسوج بدن آنها آغشته از ترشحات كبدى است و داراى نسوجى سفت و سخت ، لاغر و رشتههاى عضلانى آنها واضح و پيدا است . استخوانهاى بدنشان برجسته و خطوط چهرهاشان نمودار است ، تنفس و نبض آنها سريع ، خوابشان كوتاه و همراه با آشفتگى است . حركات آنها سريع و تند و عجول در كارها ، حسود و خشمگين در امور مىباشد .