تمام مكانيسمهاى زندگى هر قدر هم متنوع باشند فقط يك منظور دارند و آن نگهدارى ثبات شرايط زندگى در محيط درونى است .
خون و لنف كه سلولها را در بر مىگيرند ، به عنوان محيطى درونى در نظر گرفته مىشوند كه سلولهاى اعضاى بدن را از تغييرات محيط خارجى حفاظت مىكنند . كانون ، فيزيولوژيست آمريكايى ، در 1929 ، كلمه هومئوستاز را براى توصيف اين اصل ابداع كرد . هومئوس « 1 » يك كلمه يونانى به معناى « شبيه » يا « همان » است . پروسيوسهاى هومئوستازى ، آن دسته از واكنشهاى فيزيولوژيك هستند كه محيط درونى را به يك حالت پايدار يا استراحت بازمىگردانند .
براى توضيح اين مطلب چهار مثال ذكر مىشود :
تمرين عضلانى شديد ، درجه حرارت خون و ميزان اسيديتهء آن را بالا مىبرد ، خوردن غذا ، ميزان قند خون را زياد مىكند ، نوشيدن آب ، اوسمولاليته خون را پايين مىآورد .
تمرين عضلانى ، غذا ، نوشابه هر كدام واكنشهايى را به وجود مىآورند كه سبب مىشوند خون به حالت طبيعى بازگردد .
درجه حرارت طبيعى خون ، در حدود 37 تا 38 درجه سانتىگراد است . مردى كه مدت 20 دقيقه بدود ، 200 كيلوكالرى حرارت توليد مىكند . حرارت مخصوص بدن 83 / 0 است پس اين مقدار گرما ، كافى است كه درجه حرارت بدن يك شخص 65 كيلوگرمى به اندازهء 6 / 2 درجه سانتىگراد بالا رود :
درجه سانتىگراد 6 / 2 - 65 / 83 / 0 * 200
اما در هنگام دويدن ، انسان ممكن است 200 گرم عرق از دست بدهد ، چون گرماى نهان تبخير آب ، 58 / 0 كيلوكالرى براى هر گرم آب است . اين مقدار تبخير معادل با 116 كيلوكالرى حرارت است تعريق ، ميزان بالا رفتن درجه حرارت بدن را كاهش مىدهد و اندكى بعد از پايان تمرين عضلانى ، به باز گرداندن درجه حرارت به حد طبيعى كمك مىكند . تعريق يك مكانيسم خنككنندهء فيزيولوژيك است كه به مجرد بالا رفتن درجه حرارت بدن ، بهسرعت وارد عمل مىشود .
1 . تمرين عضلانى و اسيديته خون : خون در حال طبيعى كمى قليايى است . غلظت يون هيدروژن در خون ، در حدود 40 نانوگرم در ليتر ( يك نانوگرم - 9 - 10 گرم - يك ميليونيوم گرم ) مطابق 4 / 7 -
PH
است . در جريان تمرين عضلانى ، عضلات انيدريدكربنيك توليد مىكنند كه به صورت محلول يك اسيد است . در جريان يك دويدن بيست دقيقهاى ممكن است 40 ليتر آنيدريدكربنيك توليد شود اين مقدار معادل 8 / 1 مول ( منظور از مول ، يك مولكول گرم است ) انيدريدكربنيك است . باوجود اين ، واكنش اسيدى خون ، در جريان تمرين عضلانى كمى بالا مىرود و
PH
بهندرت بيشتر از 05 / 0 واحد سقوط مىكند . قسمتى از اين موضوع معلول قدرت تامپونى خون است ، اما بهمحض اينكه تمرين عضلانى شروع مىشود ، تعداد و عمق حركات منفى افزايش
هامش
( 1 ) .Homoios