امروز كفارهء غفلت و غرور دانشمندان را بايد بپردازيم ) .
1 - مشخصات شاهتره
قبل از اينكه به شرح خواص درمانبخش شاهتره بپردازيم ، از نظر كمال اهميتى كه اين گياه دارد ، بايد نكتهاى را يادآورى كنيم كه به عنوان نمونه بر روى ساير گياهان دارويى نيز قابل تطبيق است و آن عبارت است از ذكر نام علمى گياه ، تعلق آن به طبقهبندى گياهان دارويى ، محل رويش و استفاده از مأخذ علمى براى پى بردن به خواص دارويى آن .
شاهتره از نظر طبقهبندى گياهى ، از تيره شاهتره « 1 » و شامل 5 جنس و 170 گونه است . اين 170 گونه كه اختلافات جزئى از نظر گل ، برگ ، ساقه ، شاخه و . . . با يكديگر دارند ، در نقاط مختلف جهان مىرويند . بديهى است كه از نظر خواص درمانى نيز اين گونههاى مختلف ، كموبيش اختلافاتى با يكديگر دارند و حتى بعضىها اصلا فاقد خواص دارويى هستند ؛ يكى از اين 170 گونه كه در اروپا مىرويد و در ايران وجود ندارد ، نامش به زبان فرانسه فومتر « 2 » و نام علمى آن فوماريا افيسيناليس « 3 » است و اروپاييان فقط همين را معمولا در طب به كار مىبرند . شاهترهاى كه در ايران مىرويد ، گونه ديگرى است كه نام علمىاش فوماريا پارويفلورا « 4 » است . اين شاهتره در اروپا نيز وجود دارد و بااينكه به عقيدهء خود اروپاييان ، از نظر خواص طبى ، چندان تفاوتى با فوماريا افيسيناليس ندارد با اينهمه ، مصرف آن معمول نيست .
در اين مورد تكليف ما چيست ؟ اگر ما بخواهيم خواص طبى شاهتره را بنويسيم ، از كدام منبع بايد استفاده كنيم ؟ در كتابهاى اروپايى خواص طبى فوماريا افيسيناليس را شرح دادهاند نه خواص طبى شاهترهاى كه در كشور ما مىرويد ، در عين حال ، آنچه از نظر دانشمندان ما و دانشگاههاى ما موثق ، معتبر و داراى ارزش علمى معرفى شده است ، همان مآخذ و منابع خارجى است . براى حل اين مشكل ، كه نظير آن در ساير موارد نيز هست ، فقط يك راه وجود دارد كه به آن وسيله خواهيم توانست گياهان دارويى كشور خودمان را
هامش
( 1 ) .Fumariaceae( 2 ) .Fumeterre( 3 ) .Fumaria officinalis L .( 4 ) .Fumaria parviflora L .