و اهوازى نيز در كتاب كامل الصناعه مىنويسد :
فاما تولد الرمل و الحصاة في الكلي فيكون من حرارة شديدة في الكلي .
يعنى ، پيدايش شن و سنگ در كليه به علت پيدايش حرارت شديد در اين عضو مىباشد .
6 . خوردنىها و آشاميدنىها : بزانسون در جلد پنجم كتاب پاتولوژى پزشكى ، صفحهء 656 ضمن بحث از اتيولوژى سنگ كليه ، اولين جملهاى كه در مورد مواد غذايى مىنويسد و آن را از عوامل زمينهساز سنگ كليه مىشمارد ، پرخورى است و شيخ نيز همين جمله را به عبارت « كثرت متناول » در رديف علل مستعد كنندهء اين بيمارى ذكر مىكند .
اما دربارهء نوع مواد غذايى كه پيدايش سنگ كليه را سبب مىشود ، مىدانيم كه سنگها بيشتر بر دو نوعاند : سنگهاى اگزاليك و سنگهاى اوراتيك ، گاهى نيز اين هر دو سنگ با هم رسوب كرده و در يك بيمار ديده مىشوند .
در مورد سنگهاى اگزاليك ، در كتاب مفصل طب « 1 » مىنويسد :
مواد غذايى كه محتوى اسيد اگزاليك هستند بايد از غذاهاى روزانه حذف شود ، ولى چون مقدار غذاهاى مصرفشده بهاندازهاى نيست كه اسيد اگزاليك محتوى آنها عملا باعث رسوب و ايجاد سنگ در كليه شود ، نبايد زياد به آن انديشيد ، بلكه بايد از غذاهايى پرهيز كرد كه در بدن ايجاد اسيد اگزاليك مىكند .
آنگاه مواد نشاستهاى از قبيل برنج ، سيبزمينى و غيره را بيش از ساير غذاها در رديف مواد اسيد اگزاليك مىشمارد و بهاندازهاى به اين غذاها اهميت مىدهد كه مىنويسد قدرت اگزاليژن مواد نشاستهاى مانند قدرت اوريكوژن نوكلئوپروتئيدها است ، بنابراين مىتوان دياتز اگزاليك را درحقيقت ، دياتز ساكرى « 2 » ناميد و در مورد سنگهاى اوراتيك ، گوشت و مخصوصا گوشت شكار را مضر مىداند .
شيخ نيز تمام اين مواد غذايى را كه سنگهاى اگزاليك و اوراتيك در ادرار رسوب مىدهند ، در كتاب قانون ذكر كرده است ، مخصوصا به مواد نشاستهاى كه در بدن اسيد اگزاليك ايجاد مىكند ، با عبارت نان لزج ، خام و فطير ، رشته ، شير ، برنج ، هريسه ( حليم ) و
هامش
( 1 ) .Traite de Medecine( 2 ) .Sucree