نادر الوقوع مىباشد و كلّيّة خون حيوانات خراجى حاوى سمّ و مورث سرايت مىباشد و ذرّهء غير مرئى ان در انساج انسان نفوذ كند و موجب مسموميّت و هلاكت كردد ليكن طريقهء مخصوصهء سرايت و انتقال اين مرض كه منظور ما مىباشد بوساطت حشرات و خصوصا مكس مىباشد كه به روى جسد انها نشسته و از بدن انها تغذيه كرده و از عصير انها همراه داشته و نيش خود را الوده كرده همينكه به بدن انسانى رسيدند ان بيچاره را كزيده و سمّ را به دو تلقيح نموده ويرا به هلاكت اندازند
اين طريقهء شيوع مرض بدرجهء عموميّت دارد كه عقل كسى قبول نمىكند چه اغلب جسد اين نوع حيوانات خراجى را در كمال ازادى در مزبله و يا در ميان خاشاك انداخته و چندين كرور مكس بدور ان كرد امده و از ان تغذيه كرده سمّ مسريهء مهلكهء آن را به اطراف نشر دهند پس براى رفع اين هلاكت عموميّه بايد حكّام بلدان و غيره كمال مواظبت و مراقبت را در دفن ابدان اين حيوانات بنمايند و جان خود و چندين كرور نفس را از هلاكت رهائى دهند ولى بمواظبت حكومت تنها هم اين امر چنان كه بايد درست نمىشود چه مىشود كه ابدان انها را در كوشهء كه معبر پليس و غيره نيست يا در كوشهء از ييلاقات اندازند و لهذا بايد اين نكته را بافراد ناس بفهمانند كه از ارتكاب چنين عملى نه چنانست كه فقط موجب هلاكت ديكران شود بلكه خود ايشان هم در معرض خطرند و همينكه از ان مكسها ببدنشان نشست تكليفشان
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص٢١١