در ابكوشتى ريخته در مجاورت هواى مرطوبى كذارند بعد از يك ماه ان ابكوشت مملوّ از مادّه سمّى و ميكرب مرض مىشود بعد او را صاف نموده و صاف او را در شيشه ريخته در حرارت متعارفى او را در جاى تاريكى كذارند سمّيت اين مادّه بحدّى رسد كه عشر سانتيمتر مكعب او يك خرگوش 500 گرم وزن را در 24 ساعت مىكشد
و بعد از همين مادّه به مقدار كم با الت زرق وارد بدن اسب مىنمايند و بسا مىشود كه مقدار خيلى كم اين سم اسب را هم هلاك كند به اين جهة ان مادّه را با قدرى تعفين يد وارد بدن اسب مىكنند تا خطر او را كم كند
و طريقهء
ادخال اين مادّه به بدن است انست كه او را با الت زرقى در زير جلد كردن يا كتف او وارد كنند در ابتدا هر پنج روز يك مرتبه يك سانتيمتر مكعب تزريق كنند و بعد كمكم مىافزايند تا 5 سانتيمتر مكعب و بعد فواصل تزريق و كمكم بهم نزديك و بر مقدار مادّه مىافزايند تا بدن حيوان خوب مسموم از مادّه شود و بعد وداج اسب را سوراخ نموده و خونش را در ظرفى ريخته در جاى مرطوبى كذارند بعد از چند ساعت روى ان خون اب صاف زلالى جمع مىشود او را برداشته در شيشههاى كوچك ريزند كه سرم ضدّ ديفتريكى معمولى باشد
و بهترين سرمى كه براى مرض به كار مىرود انست كه قوّهء او پنجاه هزار برابر مادّهء سمّى ديفتريكى باشد بعبارة اخرى وقتىكه يك خركوشى را پنجاه هزارم جزؤ وزن خودش سرم ضدّ ديفتريكى تزريق نمايند و بعد يك سانتيمتر مكعّب مادّه سمّى تزريق چنانچه بعد از 24 ساعت حيوان را مىكشت ديكر نبايد بكشد و طريقه تزريق در اوّل كتاب ذكر شد
اين سرم را در دو موقع به كار برند اوّل در خانواده كه بعضى از اطفال مبتلاى مرض شده و خون سرايت به اطفال سالم باشد محض جلوكيرى از مرض در اطفال سالم اين سرم را تزريق مىكنند و تزريق اين سرم در حالت صحّت ؟ ؟ ؟ ى توليد ننمايد فقط در بعضى از اطفال كاهى دغدغه و خارشى در جلد بروز كند . دوّم در اطفال مبتلا به مرض در روز اوّل يا دوّم