اين فن شريف اطلاع كامل علما و عملا داشتهاند مسموع شده تقريبا يكصد سال است « 1 » كه در مملكت ايران مراقبت حفظ صحت از رسومات متروكه است ، سهل است ، از بابت قصور هم به معالجه مرض هم كسى اقدام نمىنمايد مگر آنكه آن مرض در مزاج به حدى مستولى شود كه قريب به ممتنع العلاج گردد . آنوقت به معالجه اقدام مىنمايند ؛ فلهذا يك نفر آدم صحيح المزاج كه مزاجا و عضوا سالم باشد كمتر يافت مىشود « 2 » و اغلب در بدايت سن و جوانى اكثر قوا و افعال خود را عادم و فاقدند .
توضيحا شخصى كه هنوز به سن سى سال نرسيده است « 3 » ، اكثر موهاى او از سياهى به سفيدى مبدل شده و از اسنان به سبب نداشتن دندان يا فساد آن شماره سال مىكند و عذر مىآورد و در قوّت معده جز سوء هضم و سقوط اشتها حاصلى نه ، و در چشم به سبب ضعف قوهء باصره محتاج به كحل و عينك است و در استماع مسموعات ، قوهء سامعه نقصان پذيرفته و در تحصيل قوهء باه محتاج به سقنقور و مغز عصفور گشته و همچنين در ساير قوا و افعال آنها .
بالجمله بعد از تحقيق اين مقالات اين چاكر آستان معدلت بنيان را ، مأمور فرمودند كه مختصر رسالهء فارسى در كمال وضوح و بيان خوب و عبارات مرغوب بلفظ أعذب من ماء الزّلال و احلى من يوم الوصال در حفظ صحت بنويسم امتثالا للأمر الارفع المطاع فى الأقطار و الأرباع كميّت قلم را در مضمار سخن مطلق العنان ساخت و بناى نگاشتن گذاشت اين رساله را به حفظ الصحه ناصرى نام نهاد و تحفه للسدّة السّنيّه البهيه قائلا « يا أيّها العزيز مسّنا و أهلنا الضّرّ و جئنا ببضاعه مزجاة » « 4 » به پايهء سرير اعلى عرض دارد اگرچه تحفهام در آن درگاه مانند زيره به كرمان ، و هديهام در آن بارگاه چون قطره به عمان است لكن در حضرت سلاطين زياده از حد خود نتوان
هامش
( 1 ) . ب : سالها است
( 2 ) . ب : شود
( 3 ) . ب : + بسى سال است
( 4 ) . آيه شريفه 88 سوره يوسف