شياف ابيض محلول در شير دختران و روغن گل بزراقه در احليل رسانند و دو بار يا سه بار استعمال كنند كه قرحه به سرعت مندمل شود .
و سعيد نوشته كه علاجش به فصد و شرب لعاب اسپغول و جلاب و مغز تخم خربزه و خيار به شربت خشخاش كنند .
و چون منفجر گردد و شير زنان در روغن گل در ذكر چكانند پس اگر در مجرى از حدت بول خراش گردد فصد كنند و مبردات نوشانند و زراقهء شير زنان و سفيدهء بيضه و شياف ابيض در روغن گل استعمال نمايند .
و محشى شرح اسباب مىنويسد كه ملينات و منضجات شرباً و ضماداً استعمال نمايند پس اگر تحلل او مشكل گردد و اندك صلب شود سنگ آسيا يا سنگ فسان يا صفحه آهن گرم كرده و سركه بر آن اندازند و بخار آن به قضيب رسانند كه آنچه از مواد در اين جا صلب شده باشد تحليل پذيرد .
و اگر از احتباس خلط يا جمود خون باشد مدرات قويه مثل باديان و انيسون و تخم كشوث و تخم خربزه و تخم گزر و تخم كرفس و تخم هليلون يا شربت بزورى دهند و روغن بابونه و روغن سوسن در احليل چكانند و به قول مجوسى تلطيف و تسخين غذا به مثل نخودآب به زيت و شبت و زيره و دارچينى كنند و تخم كرفس و انيسون و باديان و تخم تخم گزر دشتى و كوهى هر واحد يك جزو مغز تخم خربزه دو جزو باريك سائيده از يك مثقال تا دو درم به آب نخود سياه و آب زيرهء سياه بدهند و قدرى سنجرينيا به آب مطبوخ زيره بخورانند و در ذكر آبى كه در آن تخم كرفس و انيسون و نانخواه جوشانيده باشند به اندك روغن خسك و روغن زنبق بزراقه رسانند و آب مطبوخ بابونه و اكليل الملك و بر نجاسف و مرزنجوش و پودينهء صعتر و مانند آن بر قضيب نطول كنند .
و ابن هبة الله گويد كه گلقند عسلى و سنجزينيا خورانند و آب مطبوخ تخم كرفس و نانخواه و پودينه به اندكى عسل و روغن زنبق در احليل چكانند و غذا نخوداب دهند .
و اگر به سبب روئيدن ثؤلؤل بود اگر قريب به خارج باشد مرود يعنى ميل در مجرى داخل كنند پس صبر و سفيدهء ارزيز به روغن گل حل كرده چكانند .
و اگر درد قوى شود صافن نمايند .
و اگر مانعى نباشد حجامت نفع دارد .
و اگر بعيد باشد و آله بدان نرسد يا صلب باشد ازالهء آن مشكل بود
اتساع مجراى قضيب
گاه باشد كه سوراخ ذكر از آنچه باشد فراختر گردد و موجب نقصان باه و سرعت انزال شود و آن را بندكشاد گويند و عسر العلاج است سببش كثرت جماع و سوزاك و غيره است .
علاج
اطريفل كشمشى و حلواى سپيارى پاگ و ديگر ادويهء مغلط منى استعمال كنند و ادويهء قابضه شرباً و شيافاً به كار برند و چهار و هاك چهال مولرى چهال گولر گوند سنيهبل موصلى سليجعل مجيهه گوند به بول گوند و هاك گوند گولر نخود بريان برابر كوفته بيخته سفوف ساخته پنج درم به آب بخورند و بعضى چهال كهرنى و گوندى و لهسوره و انبه هر واحد مساوى سائيده شكر برابر آميخته نهار از نيم بهلولى تا يك بهلوى همراه آب ميخورانند .
و اگر گهونگچى را سائيده در آب گوند و هاك مانند فتيله ساخته و در سوراخ قضيب يك لمحه بدارند بسيار مفيد بود و بعضى گهونگچى سفيد مقشر را در شير درخت بر سوده يا به شهد سرشته بر فتيلهء كاغذ طلا كرده در احليل مىگذارند و زود بر مىآرند تا مجرب به كلى مسدود نشود و زبان سگ سوخته بر فتيله پاشيده در احليل نهادن نيز مفيد بود و بعد از بول استجا به گلى كه از شكم خراطين بر مىآيد و در اين باب اثر تمام دارد .
و اگر كونپل درخت و هاك كه وا نشده باشد و بعد از خزان به هم مىرسد به قدر حاجت گرفته نرم سوده با قند سياه شش ساله و هر قدر كه كهنه باشد بهتر بسيار به حق نموده به مقدار يك توله گولى بسته تا چهارده روز يك يك گولى بخورند نافع است و در بياض استادى مغفرت مآب مسطور است كه خشت كهنهء صدساله باريك سائيده پارچه بيز كرده در شير بز خمير كرده به وزن نيم نيم پاو اقراص سازند و در ميان آتش انگشت نهند تا سرخ شود بعده سرد كرده بار ديگر كوفته به دستور در شير خمير كرده و در آتش نهند و همچنين هفت بار تكرار عمل نمايند بعده پارچه بيز نموده شكر ترى كهنه برابر آميخته يك كف دست صبح با شير ماده گاو و با آب تازه بخورند و مداومت نمايند .
ايضا تالمكهانه سه توله سوده تا سه روز با شير گاو خوردن نافع نوشته و كذا فتيله به لعاب دهن سگ تر كرده در احليل نهادن و مجربى مىگفت كه مغز تخم كنار دو توله نبات سفيد يك توله كوفته بيخته يك توله صبح خوردن مفيد است و كذا