و اگر از برودت باشد و رطوبت فضلى غريبه موجب آن شود يا ضعف آلات منى ادهان و معاجين مقويه مسخنه گرده و پشت مفيد مىگردد و چنانچه معجون ماسك النى پنج ماشه همراه عرق گاو زبان مىدهند غذا پلاو و كباب و در وقت منى گاهى مدرات نافعتر بود و گاهى جريان كه به سبب قبض طبيعت باشد بعد تليين طبع رفع مىشود دوايى كه نافع در ورمنى است مازو شش ماشه دمالاخوين يك نيم ماشه تخم تاتوره چهار سرخ باريك ساييده نگه دارند و يك دو سرخ به عسل خورند و از ترشى و بادى پرهيزند .
ايضا كه در منع سيلان منى مردان و زنان مجرب است سريالى يعنى تخم چولايى دو دام رال دو دام ساييده شكر سفيد چار دام آميخته هفت حصه نمايند و هر صباح يك حصه با شير بز يا گاو نر مىخورده باشند .
سفوف بيجبند كه جهت جريان منى معمول است بيجبند سياه تخم هلهل هر يك سه درم گوكهر و تالمكهانه اندرجو شيرين هر يك شش درم سپستان بيست و چهار درم كوفته بيخته با همچند شكر ترى آميخته هر روز يك توله به آب سرد بدهند .
سفوف معمول در جريان منى و رقت آن كه به سبب حدت منى باشد طباشير صندل سفيد كهربا تخم خشخاش گل ارمنى خصيه الثعلب موچرس دانه هيل تخم خرفه بريان گشنيز مقشر هر واحد يك توله سنگهاره خشك سه توله نبات مساوى شربتى هفت ماشه با شير بز .
ايضا كه سوزاك نو و كهنه را هم مفيد است گلو ست سلاجيت دانه هيل پكهان بيدتال مكهانه پيجبند سمندر سوكهه تج گوكهر و گوند به بول هر واحد يك توله نبات دو برابر خوراك نه ماشه .
ايضا كه جريان مجرب است تخم تمر هندى در آب تر كرده مقشر نموده يك توله مغز تخم بكاين صندل سفيد هر يك هفت ماشه خوراك دو مثقال با شيرهء به زور بارد مانند خرفه و خيارين و خشخاش هر يك هفت ماشه شربت نيلوفر يا خشخاش دو توله .
ايضا كه با وجود تغليظ توليد منى نيز مىكند تخم كوپخ تخم انئنگن صمغ عربى اندرجو شيرين بهمن سفيد طباشير موصلى سفيد و سينبهل تودرى گلگون گل سينبهل است سلاجيت هر يك هفت ماشه و تودرى سه و نيم ماشه نبات برابر شربتى وقت خواب نه ماشه با شير گاو پاو آثار .
سفوف ديگر از مجربات است تالمكهانه تج ستاور بيجبند گوكهر و موپرس تخم اوتنگن صمغ عربى هر يك نه ماشه سنگهاره خشك اسگندتاگورى چنيه گوند شقاقل هر يك شش ماشه موصلى سفيد موصلى سياه هر يك يك توله كوفته بيخته شكر سفيد برابر همه آميخته همراه شير بز بخورند و از بادى و ترشى پرهيزند .
ايضا كه مغلظ منى رقيق است و مكرر به عملآمده پوست شاخ بيخ گولر كه شاخهاى بيخ آن در زمين باشند خشك كرده گوكهر و تالمكهانه مغز كنول گئه هر يك پنج توله بهپهلى مكهانه بيجبند تخم سروالى چنى گوند هر يك سه توله كوفته بيخته سفوف سازند شربت يك توله به شير ماده گاو .
سفوف ماسك المنى كه سيلان قوى را منع كلى نمايد و آزموده است بيجبند گجراتى ستاور تالمكهانه شقاقل ثعلب مصرى ميچرس سروالى گلمندى سنگهاره خشك كمر كس گوند به بول گوند سينبهل گل به بول گل دهاوه تج ميده لكرى هر يك شش ماشه خسته تمر هندى دال ماش مقشر هر يك چهاردام شكر سفيد برابر اجزا كوفته بيخته سفوف سازند و يك دام با شير گاو صبح و نه ماشه به آب سرد شام مداومت كنند .
ايضا گويند كه اگر جريان منى ده ساله باشد دفع كند بيجبند موصلى سياه موصلى سفيد تالمكهانه سمندر سوكهر سرياله چهال سينبهل چهال مولسرى گوند سينبهل تخم اونكن لهسوره رم دندى بهپهلى تج ميده چوب هر يك يك دام پهلى به بول گوكهر و هر واحد پنج دام كوفته بيخته هم چند شكر ترى آميخته هر صبح يك كف دست با شير بخورند و از شيرينى و ترشى پرهيز نمايند .
ايضا براى رقت منى بابت حكيم حميد الدين خان به كرات آزموده شده ستاور موصلى سفيد سمندر سوكهربيجبند سروالى تخم تمر هندى مقشر موصلى سينبهل تج تالمكهانه خشخاش سفيد دانه الايجى كلان سنگهاره خشك مساوى كوفته بيخته شكر سفيد برابر آميخته همراه شير ماده گاو هر روز يك كف دست بخورند .
ايضا جهت جريان مجرب ميده لكرى گوند چينه هر يك يك توله مغز استه املى سه توله كوفته بيخته با شير گاو پاوسير بنوشند .
ايضا كه به جريان منى و سرعت انزال مجرب است تالمكهانه موصلى سياه موصلى سفيد تخم كوپخ تخم اوئنگن موچرسن بيجبند سياه و سرخ پوست بيخ اونتكناره تيجبل بهپهلى برنج سائهى كمركس تخم كاهو اندرجو شيرين سمندر سوكهر ستاور هر يك شش ماشه آرد سنگهاره خشك نه ماشه سروالى يك توله قند سفيد برابر ادويه شش ماشه از اين باب بالسى شير بز يا گاو به عمل آرند .
ايضا دافع سيلان منى از حكيم قطب الدين گوكهر و قرفه تالمكهانه گوند ناگورى هر يك يك دام سروالى هشت دام مصرى سى و دو دام كوفته بيخته نهار يك توله السى شير گاو كه شيرپاو آثار و آب نيم پاو باشد بنوشند و از جماع و ترشى پرهيز كنند .
ايضا براى تغليظ منى از حكيم اجمل خان بيجبند تخم كونچ گلنار تخم اوئنگن موچرسن بهپهلى تج اندرجو شيرين تالمكهانه سمندر سوكهر موصلى سياه موصلى سفيد است گلوسنگهاره خشك مصطكى رومى خصية الثعلب كبابه چينى لانه الايجى كلان طباشير خارخسك هر يك شش ماشه نشاسته گوند ناگورى لهسوره تخم خشخاش هر يك چهار ماشه كوفته بيخته برابر آن شكر سفيد داخل كرده
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 606
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٦٠٦