خشك كرده برابر آن نبات گرفته سفوف نموده هر روز يك توله با شير گاو بخورند مفيد بود .
و اگر پوست بيخ و صمغ و گل آن و يا به جاى گل كونپل آن اضافه كرده هر چهار مساوى با همچند شكر آميخته نيم دام با شير ماده گاو دو هفته بخورند نيز براى تغليظ منى مجرب است .
و اگر ثمر خام درخت بر خشك كرده با شير گاو بخورند منى رقيق غليظ شود .
و اگر دو و هى خرد در سايه خشك كرده ساييده مقدار كنار دشتى حب سازند و صبح يك عدد با شير گاو بخورند مغلظ منى مقوى باه است .
و اگر شيردرخت بر چند قطره در يك بتاسه انداخته خورده باشند مغلظ منى و مفيد بندكشاد است و تخم بالنگو نه ماشه با شير گاو تازه شيرين كرده يك دو هفته خوردن نيز تغليظ منى كند نافع بود .
و اگر مايين گجراتى نه توله كوفته بيخته هفت حصه كنند و يك حصه نهار با دوغ گاو شيرين بخورند و غذا نان گندم مرغن بىنمك تناول نمايند جريان منى را نافع بود و يا تخم سروالى سه ماشه به آب تازه يا شير شيرين كرده چند روز بخورند و مسكه ميش در ظرف جست از گولى اسرب سوده بر گرده طلا كردن و كذا پترا سرب بر گرده بستن جريان منى را مفيد است .
و اگر تخم كوپخ خام در سايه خشك كرده باريك ساييده سه درم با پافر سير شير گاو جوش داده خورند نافع رقت منى و سرعت انزال است .
و گويند كه خوردن شاونج و تخم نيلوفر و بيخ آن و تخم كاهو و كذا ايرسا دو درم با ده درم گلقند و خواب بر فرش پنجنكشت هر واحد سيلان ندى را نافع است و خوردن دواء المسك حلو دو مثقال سه روز و كذا مفرح ياقوتى معتدل خروج ندى بلاجماع را مجرب سويدى است .
حب تاتوره كه براى ذرور منى مفيد است تخم تاتوره فلفل سياه برابر ساييده به آب نقوع صمغ حب به قدر فلفل بسته يك از آن هر صبح با يك توله شيرهء باديان تا يك هفته خورده باشند .
و اگر مرض مزمن بود تا بيست و يك روز خورند و از ترشى و بادى پرهيز نمايند .
ديگر دال نخود نيم پاو در شير درخت بر تر كرده در سايه خشك سازند و برابر آن پوست و صمغ و پهلى خام به بول خشك كرده گرفته با قند سياه حب بندند و يك حب با شير نهار بخورند كه دافع جريان منى و ممسك است .
حلواى ماش هندى كه براى تغليظ منى و انجماد آن نافع است دال ماش مقشر در شير تازه گاو تر سازند چون شير جذب شود در سايه خشك نمايند پس موصلى سفيد و تخم تمر هندى مثل نخود بريان كرده مقشر نموده آرد سنگهاره هر واحد برابر آن گرفته سفوف كرده بدارند و هر صبح به قدر دودام گرفته به دو دام روغن زرد و دودام شكر سفيد به دستور حلوا ساخته هر روز تازه خورند تا چند روز و حلواى خسته تمر هندى كه مفيد رقت منى است در بحث درد پشت خواهد آمد و حلواى موچرس نيز نافع است .
دوايى كه براى جريان منى به افراط و سوزش بول و بثور دهن نافع سفوف بيجبند پنج ماشه همراه شيرهء خيارين شيرهء گشنيز خشك شيرهء خرفه سياه عرق مكوه عرق شاهتره شربت بزورى دهند و به لعاب به دانه و اسپغول مضمضه نمايند .
و اگر قبض باشد اسپغول مسلم پاشيده بدهند .
ايضا براى جريان اطريفل گشنيزى يك توله خورده شيرهء تالمكهانه شيرهء تخم كاهو هر يك چار ماشه مغز تخم كدو شيرهء تغز تخم هندوانه هر يك شش ماشه شربت بنفشه دو توله بنوشند .
ايضا اول خميره صندل يا اطريفل صغير يك توله خورده شيرهء كاكنج شيرهء ستاور هر يك چار ماشه شيرهء خارخسك شش ماشه نبات يك نيم توله بنوشند .
ايضا شيرهء خارخسك شش ماشه شيرهء مغز پنبه دانه شيرهء تخم خربزه هر يك چهارماشه شيرهء تخم كاسنى شش ماشه در گلاب چار توله عرق گاو زبان ده توله برآورده شربت صندل يا خميره صندل دو توله داخل كرده بنوشند غذا شله و بر غايت جگر اطريفل گشنيزى يك توله خورده شيرهء تخم كاسنى يا شيرهء خارخسك و شيرهء عنب الثعلب هر يك شش ماشه در عرق باديان يا عنب الثعلب ده توله برآورده شربت دينار دو توله داخلكرده دهند .
ايضا براى جريان منى يا خفقان خميره صندل يك توله به خميره خشخاش شش ماشه سرشته بخورند بعد از آن لعاب به دانه سه ماشه عرق بادرنجبويه سه توله عرق گاو زبان چار توله عرق بيد ساده سه توله گلاب چار ماشه شربت انار شيرين دو توله بنوشند .
ايضا بهر رقت منى و سوزش بول و تقويت دماغ و دفع رطوبت نزلى گشنيز خشك اسطوخودوس گل بنفشه گل سرخ هر يك چهارماشه جوشانيده نبات داخل كرده بدهند .
ايضا براى سيلان منى و ضعف گرده در سن كهول مرطوب مزاج قلعى كشته دو سرخ سوده به جوارش مصطكى شش ماشه سرشته بخورند بالايش عرق گاو زبان پنج توله بنوشند .
و بدانند كه گاهى سفوف قلعى كشته دست گلو و طباشير و غيره در ابتداى جريان مدرم جوان را سود نمىكند بلكه در مرض مستحكم مفيد مىشود و در ابتداى مرض و حرارت عارضه موجب جريان مثل اطريفل گشنيزى يك توله همراه شيرهء تخم خربزه شيرهء تالمكهانه هر يك چهارماشه خميره صندل يك توله حل كرده دادن مفيد مىشود .
بالجمله در جريان تقويت اعضا از گرده و جگر و قلب و معده و دماغ و قضيب و انثيين بر طبيب ماهر واجب است و در رقت منى كه از گرمى بود شيرجات بارده مناسبه و سفوفات معموله هنديه نافع مىگردد .
اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 605
مساهمون: محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
ص٦٠٥