خردل و روغن بادام تلخ و كذا بخار برنجاسف و يا خردل مطبوخ به مرات هر واحد تفتيح سدد گوش مىنمايد .
و بالجمله بعد تنقيه هر چه محلل باشد مثل مر و روغن بيدانجير و نطرون و غير آن كه مذكور شد در گوش چكانيدن مفيد است .
علاج سدهء وسخى
روغن بادام تلخ نيمگرم در شب بچكانند و صبح در حمام بر زمين گرم يا تابهء او گوش بدارند تا آنكه چرك بگدازد و يا بر بخار آب گرم انكباب نمايند و يا گوش را بر بخار طبيخ بابونه و اكليل و بنفشه و عنب الثعلب و بيخ لاله هر يك يك توله در ظرف گلى جوش كرده بوساطت نى و يا بظرف لوله دارد روزى دو سه مرتبه متواتر دارند تا دير و همچنين در شب و چون سرد شود باز آن را گرم كنند و روغن عقرب و روغن بنفشه بادام و سركه كهنه برابر آميخته نيمگرم چكانند و بر جانب مخالف بخوابند تا نرم گردد و آنگاه در حمام رفته غسل نموده گوش را بر تابهء آن نهند و الا بآلهء منقى گوش چرك بيرون آرند و بس است كه نفوخ زاج در آن نافع آيد و همچنين قرومانا يك مثقال بورهء ارمنى نيم مثقال عسل انجير سفيد به مقدارى كه در آن ادويه سرشته شود از آن فتيله ساخته در گوش نهند و يا زهره به روغن فراسيون آميخته يا آب فراسيون بچكانند يا بورهء ارمنى را در سركه حل كرده بگذارند تا جوش ساكن شود به روغن گل آميخته قطور نمايند و يك روز بگذارند پس گوش را پاك كنند يا به ورق به انجير تخم دور كرده آميخته حب ساخته در گوش نهند و روز سوم برآرند كه همراه او چرك بسيار برآيد و گاهى در اين قرومانا و ابخره مىافزايند و آنچه قويترست قطور آب برگ حنظل است يا به ورق و زرنيخ مساوى در شهد سرشته در سركه بگدازند و به گوش چكانند و ساعتى بر آن صبر كنند بعد به ماء العسل يا به آب گرم بشويند و يا فتيله از كاغذ مصرى ساخته تخم حرمل و سهاگهء بريان هر يك سه ماشه در روغن عقرب آميخته در گوش نهاده سه روز بگذارند و روز چهارم يكدو لمحه در آفتاب گرم نشانيده به زودى فتيله بيرون آرند چرك بتمامه گداخته بفتيله آلوده است و بهترين چيزها كه سدهء وسخى و غيره را نافع است اين است كه فتيله از حرف و به ورق در سركه ساخته تا سه روز آن را در گوش بدارند پس خارج كنند كه چرك بسيار بر آرد .
و ايلاقى خردل به جاى حرف نگاشته .
و در نسخهء خجندى وزن حرف يك جزو و به ورق ربع جزو است و نوشته كه در انجير خشك سرشته فتيله سازند .
و محمود در نهاية الغرض گفته كه هر دو دواى مذكور مساوى گرفته باريك سوده در عسل آميزند و بر فتيله طلا كرده در گوش سه روز بدارند و هر روز تجديد فتيله كنند و همچنين فتائل به عسل مفيد و آنچه قويتر از آن است و چرك برآرد و عصبه را از خلط غليظ نيز پاك نمايد قرص خربق است و نسخهء آن در علاج طرش بارد در قول ابو سهل مذكور شد .
و گيلانى مىنويسد كه صبر و مر و كندر هر واحد نيم اوقيه زاج ربع اوقيه سائيده قرص سازند و وقت حاجت به سركه در روغن گل سوده در گوش بچكانند و يا به ورق باريك سائيده در سركه آميخته و در سدهء كه از خون جامد باشد آب گندنا و سركه بچكانند و آب كرنب با سركه يا عسل آميخته نيمگرم چكانيدن نيز خون را كه در گوش بسته باشد بگدازد و قطور پنير مايهء خرگوش و سركه همين عمل دارد .
سيلان رطوبت از گوش
سببش در اطفال كثرت رطوبات لبنى و دماغى است و در غير آن حرافت ماده و گاهى بعد از ضربه و سقطه به سبب ازعاج رطوبات يا بعد قرحه عارض گردد
علاج
اول تنقيه رطوبات به روغنها و ادويه جاذب رطوبت چون انزروت و زفت تازه به روغن گل و مر كنند بعد از آن بتجفيف او بصبر محلول در آب بارتنگ و حضض و مرمكى و حب الآس و شب و زرنيخ سرخ و يا برگ قنب و عسل نمايند .
و اگر از مازو باريك سائيده به سركه كهنه جوشانيده تقطير نمايند رطوبت صرف كه از گوش سائل شود قطع كند و قطور روغن زيت كه در آن خنافس و نسج عنكبوت و قنطوريون جوشانيده صاف نموده باشند در اين باب مجرب است و كف دريا و يا شبخار و يا ودع سوخته باريك سائيده پاشيدن نيز رطوبت گوش را باز دارد و يا سهاگه بريان سائيده در گوش اندازند و بالاى آن قطره چند آبليمو چكانند كه رطوبت باز ايستد و بدبو دور شود و ديگر ادويه مجففه كه در قرحهء گوش مسطور شد نافع است .
و به قول سويدى قطور پوست انار به آب جوشانيده و كذا پوست انار ترش در شراب پخته و كذا برگ مورد برگ بارتنگ اقماع گل سرخ هر واحد به سركه جوشانيده و كذا زهرهء ملح و كذا روغن باديان و كذا عسل و نمك اندرانى به سركه و كذا قطران و كذا آب شوكران و كذا آب برگ زيتون و كذا نطرون در شراب حل كرده و كذا زهرهء نر گاو به شير بز يا به شير زنان آميخته و كذا فتيله افسنتين هر واحد مانع سيلان رطوبت از گوش است .
و اگر به تنقيه حاجت شود منضج بلغم و مسهل آن و حب ايارج و حب شبيار دهند و غراغر منقيه دماغ استعمال نمايند و در اطفال