از اوقات موعودهء خود تخلف نكند بيشترست قال جلّ ذكره هم فى صلوتهم دائمون و بالجملهء حدوث اين مرض از كثرت شرب شير و ازدياد رطوبت بلغميهء در معدهء و انصباب صفرا بر ان دست دهد و تقدم سبب و خروج بلغم يا صفرا در قى بر ان گواهى دهد
قيام رشحى
بالاصطلاح نوعىست از اسهال در وى كه بوقوع سده در محدّب كبد دست دهد و در اثناء ذكر خلقهء مذكور شد
كثرت البكا و السهر
يعنى گريه بسيار و بيخوابى بيشمار و مرض مذكور نيز از خواص اطفال ست و حدوثش از درد اعضا چون گوش و چشم و امعا و جز آن و كوفت و درد سخت بستن غندق و اورام دماغ و سوء مزاج دماغى و فساد روح نفسانى و فساد شير در معده صورت بندد و آثار درد اعضا و تقدم سبب و علامات اورام دماغى و امارات سوء مزاج دماغ بر ان شاهد بود
كثرت درور منى و ندى و ودى
مخفى نماند كه منى رطوبتى ست از جملهء رطوبات غريزيبه قريب العهد بانعقاد كه اعضاء اصليه چون عظم و غضروف و عصب و عضله و وتر و رباط و شريان و وريد و غشا از وى متكون گردد و بالجملهء وى فضلهء هضم چارمست كه پس از توزيع و تقسيم غذا باعضاء اشحاء عن العروق متولد شود و طريق حصول و وصولش اين ست كه خمير و اصل او از ره گذران دو رگ كه پس هر دو گوش واقع شده و با نخاع اتصال يافته نازل گشته و از هر عضوى رئيس باشد يا غير رئيس شعبهء بدان رگها پيوسته و همه آن برگهاى انثيين رسيده از دماغ فرود آمده و دليلش آنكه خون عرقين مسطورين بشير ماند و قطع آنها بقطع نسل انجامد و ضعف كثير باستفراغ منى قليل و ضعف عضو كه وريد و ضعيف باشد در اكثر دليل ترشح منى از جملهء اعضاست و بصنعت كاملهء صانع لا يزال جل جلاله و عم نواله هرگاه آن مادهء مستعده بانثيين آيد بغلظ و بياض گرايد همچون خون كه در پستان بشير استحاله نمايد و بودن منى در مرد و زن متفق عليه اطباست و يدل عليه نص القرآن قال اللّه تعالى فلينظر الانسان ممّ خلق خلق من ماء دافق يخرج من بين الصلب و الترائب و ندى رطوبتى ست كه در حين نعوظ بر سر قضيب و مجراى كه فوق مجراى منىست بسبب انضغاط غده كه در گردن مثانه موضوعست مائل شده مىآيد اگرچه ظهور وى در اكثر ذكور باشد و مضرت نرساند ليكن باشد كه بسيار برآيد و در نعوظ فتور آرد و ودى رطوبتىست لزج مشابه منى كه اكثر همراه بول و گاهى بعد از ان بنا بر انضغاط غده كه متصل گردن مثانهء موضوعست از جهت حركت بول برآيد و مجرى ندى و ودى يكىست
انتباه
اگرچه غدهء مذكوره در همه ذكور باشد