و بنا بر ضعف نفوس و قلت درك بهطورىكه در خواب مىترسيد هم در بيدارى بتصور آن متفزع شود و حال آنكه معده از امتلا و فساد سالم باشد
فسيا
بفتح فا و سكون سين مهمله و فتح تحتانى و الف اسم يونانى صرعست
فساد المزاج
على ما مر فى باب السين المهملة مترادف سوء القنيه است
فساد الطعم
علتىست كه انسان بىآنكه چيزى چشيده باشد احساس طعمى از طعوم نمايد يا طعوم اشياء را على غير ما هى عليه درك كند و در اثناء ذكر بطلان الذوق بقاعدهء مستقبله مفصلا ذكر يافت فتذكر فصل على ما ذكر فى تفرق الاتصال بفا و صاد مهمله و لام بر وزن ثبق « 1 » نوعيست از تفرق الاتصال عرقى كه در عرض واقع شود
فلغموصا
بفتح فا و سكون لام و فتح غين معجمه و ضم ميم و سكون واو و فتح صاد مهمله و الف على ما ذكره صاحب الذخيرة بيونانى نوعى از قرحه سطح باطن قرنيه است كه ويرا بتازى حافره گويند و ترجمهاش بتازى مولمه و به فارسى دردناكست
قاناليون
بقاف و الف و نون و الف و لام و تحتانى و واو و نون ثانى بيونانى نوعى از سطح ظاهرى قرنيه است كه بتازى بسحاب و غمام اشتهار دارد و ترجمهء اين لفظ به فارسى ابرست و لذا سمى به
قرحه بسيطه
قرحهايست كه از عوارض مانع الاندمال چون درد و سواد گوشت و سيلان و سوء تركيب و مانند آن خالى باشد
قرحه مركبه
آنست كه با عوارض مسطوره يار بود و وجه تسميتها بين لا يحتاج الى البيان
قرحه عسر الاندمال
آنست كه در غايت فساد بود و دير تغير شود و اسباب ؟ ؟ ؟ ديربهى آن در اثناء قرحهء مطلق با فائده مستقله ذكر يافت فتذكر
قرحه دم محترق
آنست كه از خون سوخته سوداوى كه بدفع طبيعت به ظاهر بدن توجه نمايد بهم رسد و از خواص ويست كه در به دو تكون بثور كبار ظاهر شود و بعده ؟ ؟ ؟ سرمد و ريم كند و خشكريشه اسود اللون يا رمادى مانا بخشكريشه داغ آرد و چندان مولم نباشد و بيشتر در چهره باشد
قرده
بكسر قاف و سكون راء و فتح دال مهملتين و هاء على ما مر فى اثناء بيان القمل نوعى از قملست كه پايهاى وى پديد بود و مادهاش بسيار غليظ
قطع
بقاف و طاء عين مهملتين بر وزن فصل مرادف فصلست
قولوما
بضم قاف و سكون واو و ضم لام و فتح ميم و الف بيونانى نوعى از ؟ ؟ ؟ قرء سطح باطنى قرنيه است كه ويرا بتازى حافره گويند و ترجمهء وى عميقست
قى مبرح
بايد دانست كه مبرح به معنى دائمىست و قى مبرح عبارت از ان قىست كه هر روز بر سبيل دوام افتد و بافراط بود و مرض مذكور بنا بر كثرت رطوبت اكثر به اطفال رو نمايد و پوشيده نماند كه مراد از تبرح و دوام درين مقام كثرت وقوعست چه اطلاق تبرح و دوام بر امرى كه بيشتر بود و
هامش
( 1 ) ؟ ؟ ؟ تبثق